گزارشِ شرکت هیئت نمایندگیِ کمیتهٔ مرکزی حزب تودهٔ ایران در هفدهمین نشستِ حزب‌های کمونیست جهان استانبول، ترکیه، ۸ تا ۱۰ آبان ۹۴
* نمایندگان ۵۸ حزب کمونیست و کارگری از ۴۸ کشور جهان در مدّت سه روز، در جریان بحث‌هایی عمیق، و بر اساس تجربهٔ مبارزاتی خلق‌های گوناگون برای صلح، دموکراسی، و سوسیالیسم، بار دیگر بر قانونمند بودنِ مبارزهٔ طبقهٔ کارگر تأکید کردند.
* با توجه به شرایط حسّاس منطقهٔ خاورمیانه، نقش ارتجاعی نحله‌های گوناگون اسلام سیاسی به شکل برجسته‌ای مطرح شد و مورد توجه و بحث و نقد حزب‌های کمونیست و کارگری کشورهای منطقه قرار گرفت.
بیانیهٔ همبستگی دربارهٔ وضعیت خطرناک منطقه خاورمیانه (مدیترانهٔ شرقی)
* نشست حزب‌های کمونیست و کارگری منطقه در روز ۹ آبان به موضوع هماهنگی فعالیت‌های دوجانبه و چندجانبه، و همچنین سازمان‌دهی ارتباط منظّم و کارآ بین حزب‌های برادر در منطقه پرداخت.
همان‌گونه که در شمارهٔ قبل نامهٔ مردم گزارش داده شد، هفدهمین نشست بین‌المللی حزب‌های کمونیست و کارگری با عنوان محوری “وظایف حزب‌های کمونیست و کارگری در ارتباط با تقویت مبارزهٔ طبقهٔ کارگر با استثمار سرمایه داری، جنگ‌های امپریالیستی و فاشیسم، با هدف رهایی مردم و کارگران، و پیروزی سوسیالیسم” در روزهای ۸ تا ۱۰ آبان در استانبول با موفقیت برگزار شد. این سوّمین بار بود که نشست مهم کمونیست‌های جهان در غرب آسیا برگزار می‌شد. با توجه به ادامهٔ درگیرهای خونین در سوریه در همسایگی ترکیه، شرایط ملتهب و تشنّج‌آمیز کشور میزبان، نگرانی‌های امنیتی، و اینکه هم‌زمان با این نشست، انتخابات پارلمانی حسّاس ترکیه نیز انجام می‌شد، باید اذعان داشت که حزب کمونیست ترکیه با سازمان‌دهی موفق و تدارکِ مناسبِ منابع و امکاناتِ لازم توانست این نشست را با موفقیت برگزار کند که جای قدردانی دارد. این نخستین بار در دو دههٔ اخیر از زمان شروع این نشست‌های سالانهٔ حزب‌های برادر بود که نشست در کشوری برگزار می‌شد که حزب کمونیست آن نه‌فقط در پارلمان حضور ندارد بلکه به هیچ‌روی رابطه‌ای با نهادهای قدرت ندارد.
به‌رغم آنکه برخی از حزب‌ها از آمریکای لاتین یا آفریقا به دلیل دوری راه، و برخی دیگر به دلیل رخدادهای مشخص یا شرایط حادّ سیاسی محلی‌شان نتوانستند در این نشست رسمی شرکت کنند، باید گفت که شرکت ۵۸ حزب کمونیست و کارگری از ۴۸ کشور جهان نشانهٔ اهمیت این نشست‌ها به منظور تبادل نظر و تجربهٔ مبارزاتی کمونیست‌ها است. حضور فعال هیئت‌های نمایندگی پُرتعداد از حزب‌های کمونیست و کارگری از چین، ویتنام، کوبا، لائوس، و جمهوری خلق کره که قدرت دولتی را در دست دارند، در نشست استانبول اهمیت ویژه‌ای به این نشست داده بود.
نشست امسال در صبح روز جمعه ۸ آبان با سخنرانی رفیق کمال اوکایان، رهبر حزب کمونیست ترکیه، آغاز به کار کرد. در این روز و روزهای بعد، نمایندگان حزب‌های شرکت کننده در سخنرانی‌های خود به توضیح موجز و مفید تحلیل‌های خود در ارتباط با موضوع محوری نشست و همچنین در مورد تحوّل‌های سیاسی کشورهای خود پرداختند. نمایندهٔ حزب‌مان در روز اوّل نشست و پس از سخنرانی‌های نمایندگان حزب‌های کمونیست یونان و هندوستان، تحلیل حزب تودهٔ ایران را در ارتباط با تحوّل‌های سیاسی کشورمان و ارتباط‌های مشخص آن با رخدادهای جاری و شرایط کنونی خاورمیانه ارائه داد. متن سخنان نمایندهٔ حزب‌مان در شمارهٔ پیش نامهٔ مردم منتشر شد. نشست استانبول که در شرایط بسیار بغرنج کنونی در جهان و منطقه برگزار شد، فرصت مناسبی بود برای ادامهٔ تبادل نظر و اطلاعات در مورد (۱) تازه‌ترین تلاش‌های امپریالیسم جهانی به منظور تغییر ساختار سیاسی و اقتصادی جهان در مسیر تثبیت تسلّط و چیرگی بر جهان، و به راه انداختن، ترویج، حمایت، و تقویت جنبش‌های فاشیستی و ارتجاعی در مناطق گوناگون، و (۲) مبارزه برای باز کردن راهِ گسترش و تقویت مبارزهٔ طبقهٔ کارگر در عرصهٔ جهان.
شرکت کنندگان در نشست هفدهم با ارائهٔ نمونه‌های مشخص و استدلال‌هایی بر پایهٔ کاربرد خلاقانهٔ اندیشهٔ مارکسیستی، پیامدهای ناشی از درگیری‌ها و اتحادهای فراقاره‌یی بین کانون‌های امپریالیستی را اندیشمندانه مورد توجه و بررسی قرار دادند. در این بحث‌ها قصد ”ناتو“ برای استقرار پایگاه‌های نظامی جدید در مجارستان و اسلواکی، و همچنین “سیاست مداخله‌جویانهٔ” روسیه در رخدادهای سوریه، از سوی برخی از حزب‌های بزرگ‌تر و پُرقدرت‌تر مطرح شد. در این ارتباط، ضرورت توجه اکید و دقّت کمونیست‌ها در موضع‌گیری مستقل از سیاست‌های جریان‌های اصلی قدرت‌های حاکم مطرح شد.
نیازِ رو به رشد به تقویت مبارزهٔ ایدئولوژیک در برابر نفوذ ایدئولوژی بورژوایی در جنبش کمونیستی موضوعی است که در نشست‌های سال‌های پیش نیز بر آن تأکید شده بود. در نشست استانبول نیز در ارتباط با برخی از عرصه‌های این مبارزه سخن گفته شد و بحث‌های سازنده‌ای در مورد نقش حزب‌های کمونیست در جنبش چپ صورت گرفت.
تهدیدهای دوگانه در خاورمیانه و شمال آفریقا از سوی سیاست‌ها و عملکردهای طیف نیروهای “اسلام سیاسی” و دولت اسرائیل، که هر دو در عمل در یک جبهه علیه نیروهای سِکولار و میهن‌دوست اقدام می‌کنند، مورد توجه حزب‌های کمونیست و کارگری قرار گرفت.
فرازهای دیگری از هفدهمین نشست بین‌المللی کمونیست‌ها
از دیگر بخش‌های جالب توجه هفدهمین نشست بین‌المللی کمونیست‌ها، دعوت حزب کمونیست ترکیه از نمایندگان حاضر در نشست به شرکت در گردهمایی انتخاباتی آن حزب در تالار کنگره‌ها در استانبول در پایان روز اوّل نشست بود. در این گردهمایی انتخاباتی هزاران عضو حزب برادر و اعضای سازمان جوانان آن در حالی که پرچم‌های سرخ بر دوش داشتند در تالار به سرودخوانی امیدوارانهٔ خود و دربارهٔ یقین به پیروزی نهایی سوسیالیسم پرداختند. در این مراسم، رفیق کمال اوکویان دربارهٔ حتمی بودن شکست کوشش‌های اردوغان به منظور تحمیل دیکتاتوری ”اسلام سیاسی“ و نولیبرالیسم اقتصادی در ترکیه سخنرانی کرد. رفیق دیمیتریس کوتسومپاس، دبیرکل حزب کمونیست یونان، و نیز نمایندهٔ رهبری حزب کمونیست سوریه، از دیگر سخنرانان این گردهمایی بودند. در برنامهٔ هنری این گردهمایی، تعدادی از شاعران و هنرمندان ترکیه که به حزب کمونیست ترکیه نزدیک هستند، هنرنمایی کردند.
به پیشنهاد و دعوت نمایندهٔ حزب تودهٔ ایران، در عصر روز شنبه ۹ آبان جلسه مشورتی و تبادل نظر حزب‌های کمونیست و کارگری منطقهٔ خاورمیانه در حاشیهٔ نشست اصلی برگزار شد. این جلسه در واقع ادامهٔ گفتگوها و تبادل نظرهایی بود که پیش از این در جریان انتشار بیانیهٔ مشترک شش حزب کمونیست و کارگری منطقه آغاز شده بود. در این جلسه، که نمایندهٔ حزب‌مان ادارهٔ آن را به عهده داشت، نمایندگان حزب‌های شرکت کننده از الجزایر، لبنان، سودان، فلسطین، عراق، کردستان عراق، سوریه، قبرس، و ترکیه نیز حضور داشتند. نمایندهٔ حزب‌مان در این جلسه بر ضرورت برقراری و ادامهٔ ارتباط نزدیک‌تر و تبادل اطلاعات و تجربهٔ مؤثرتر و کارآتر میان حزب‌های کمونیست خاورمیانه تأکید کرد و راهکردهای مشخصی را در همین زمینه ارائه داد. این جلسه با اتخاذ تصمیم‌هایی دربارهٔ راه‌ها و شیوه‌های منظّم و مؤثر ارتباط میان حزب‌های برادر در منطقهٔ خاورمیانه با موفقیت به پایان رسید.
در ادامهٔ کار نشست هفدهم و در دور دوّم بحث‌ها، نمایندهٔ حزب‌مان در سخنانی خطاب به نمایندگان حاضر بر ضرورت درک اهمیت مبارزه در راه آزادی‌ها و حقوق دموکراتیک به مثابه عاملی مهم برای ایجاد شرایط لازم و مناسب برای کار سازمان‌یافته در میان طبقهٔ کارگر، و رشد جنبش سندیکایی در کشورهای جهان سوّم، تأکید کرد. رفیق حزبی اهمیت و ضرورت تشخیص تفاوت‌های عینی و ذهنی در شرایط کشورهای گوناگون و انعکاس ضروری و ظریف و خلاقانهٔ آنها در تدوین راهکردها و تعیین شعارهای مبارزاتی در شرایط مشخص هر حزب را مورد توجه قرار داد. در آخرین بخش نشست استانبول، در روز یکشنبه ۱۰ آبان، نمایندگان دربارهٔ راه‌ها و شیوه‌های ضروری و کارآ برای سازمان‌دهی نشست‌های سالانهٔ حزب‌های کمونیست و کارگری بحث و گفتگو کردند و با تصویب پروتکل نحوهٔ عمل ”کارگروه سازمان‌دهی نشست‌های بین‌المللی سالانهٔ حزب‌های کمونیست و کارگری“ ادامهٔ این تلاش پُراهمیت را تضمین کردند. نشست استانبول سندی نیز در ارتباط با کارزارهای مشترک حزب‌های کمونیست و کارگری در فاصلهٔ میان این نشست و ۱۸مین نشست در پاییز سال آینده به تصویب رساند. نمایندگان حاضر در نشست هفدهم در استانبول، با خواندن دسته‌جمعی سرود انترناسیونال در انتهای روز آخر، این نشست موفق را به پایان رساندند.
بیانیهٔ همبستگی
دربارهٔ وضعیت خطرناک منطقه خاورمیانه (مدیترانهٔ شرقی)
ما حزب‌های کمونیست و کارگری [امضاء کننده این بیانیه مشترک] شاهد شدّت یافتن تجاوزگری امپریالیستی، و رقابت و رودررویی‌های میان قدرت‌های سرمایه‌داری جهانی و منطقه‌یی در منطقهٔ مدیترانهٔ شرقی (خاورمیانه) هستیم.
از سال ۲۰۰۳ [آخر اسفند ۱۳۸۱] و تجاوز امپریالیستی به عراق، و پس از نشستِ سران سازمان پیمان آتلانتیک شمالی ”ناتو“ در سال ۲۰۰۴ [۱۳۸۳ش] در استانبول که تصمیم به اجرای طرح ”خاورمیانهٔ جدید“ گرفته شد، تا امروز ما شاهد قربانیان بی‌شمار مداخله‌ها و جنگ‌های امپریالیستی بوده‌ایم؛ [از جمله] هزاران کشته و زخمی، و میلیون‌ها پناهنده و مهاجر که مجبور به ترک خانه و کاشانه‌شان شده‌اند. مداخله‌گری امپریالیستی در سوریه خطر یک آتش‌افروزی گسترده‌تر را چندبرابر کرده است.
پس از مداخلهٔ آمریکا، اتحادیهٔ اروپا، ترکیه، و سلطان‌نشین‌های خلیج فارس که به نام مقابله با ”دولت اسلامی“ [داعش] بالا گرفت- [داعشی] که خودشان قبلاً از راه‌های بسیاری از شکل‌گیری آن حمایت کرده بودند- و نیز شدّت گرفتن تجاوز اسرائیل، مداخلهٔ نظامی روسیه صورت گرفت. هم‌زمان، ماشین نظامی ”ناتو“ در مدیترانه نیز در حال تقویت شدن است.
روشن است که رقابت بر سر کنترل منابع هیدروکربنی [نفت و گاز]، مسیرهای انتقال این مواد، و سهم‌خواهی در بازار شدّت یافته است، و قربانیان این رقابت، ملّت‌های منطقه‌اند.
ما حزب‌های کمونیست و کارگری این تجاوزگری امپریالیستی را محکوم می‌کنیم. ما با شرکت دولت‌های کشورهایمان در طرح‌های امپریالیستی در منطقه، گذاشتن هرگونه امکانی در اختیار ”ناتو“ و اتحادیهٔ اروپا، و هرگونه استفاده از کشورهایمان به مثابه تخته‌پرش امپریالیست‌ها مخالفیم. ما خواستار برچیده شدن همهٔ پایگاه‌های نظامی خارجی و پایان دادن به هر توافق همکاری نظامی با اسرائیل هستیم که همچنان به اشغال و حمله به ملّت فلسطین ادامه می‌دهد.
ما خواهان کمک‌رسانی فوری به پناهندگان و مهاجران هستیم. ما همبستگی خود را با ملّت‌های فلسطین و سوریه، با مردم منطقه، و به‌ویژه با همهٔ آنهایی که در حال مبارزه با مداخله و اشغال نظامی خارجی‌اند اعلام می‌کنیم.
ما بر تلاش‌هایمان به منظور تقویت همبستگی انترناسیونالیستی کارگران کشورهایمان خواهیم افزود، زیرا فقط پیکار مشترک آنها با سرمایه و سرمایه‌داری است که می‌تواند به استثمار انسان از انسان و وحشیگری امپریالیستی پایان دهد.
حزب دموکراسی و سوسیالیسم الجزایر
حزب کمونیست آذربایجان
حزب کارگر بنگلادش
حزب کمونیست برزیل
حزب کمونیست کانادا
حزب مترقی زحمتکشان قبرس ”آکِل“
حزب کمونیست در دانمارک
حزب کمونیست دانمارک
حزب کمونیست آلمان
حزب کمونیست یونان
حزب کارگران مجارستان
حزب کمونیست هندوستان
حزب کمونیست هندوستان (مارکسیست)
حزب تودهٔ ایران
حزب کمونیست عراق
حزب کمونیست کردستان – عراق
حزب کمونیست ایرلند
حزب کمونیست اسرائیل
حزب کمونیست لبنان
حزب کمونیست مکزیک
حزب کمونیست فلسطین
حزب مردم فلسطین
حزب کمونیست فدراسیون روسیه
حزب کارگران کمونیست روسیه
حزب کمونیست اتحاد شوروی
حزب کمونیست صربستان
حزب کمونیست خلق‌های اسپانیا
حزب کمونیست سریلانکا
حزب کمونیست سودان
حزب کمونیست ترکیه
حزب کمونیست ویتنام
به نقل از «نامه مردم»، شماره ۹۸۶، ۲۶ آبان ماه ۱۳۹۴
