رفتار دوگانه در سیاست چندش‌آور است
گفت‌وگویی با پیتر مرتنز، دبیرکل حزب کارگران بلژیک؛ برگرفته از نشریهٔ آلمانی یونگه ولت، ۲۲ نوامبر ۲۰۲۳
در تظاهرات همبستگی با مردم فلسطین در بلژیک، پرچم‌ها و پارچه‌نوشت‌های حزب کارگران بلژیک (PVDA-PTB) شاخص است. موضع حزب شما در مورد جنگ غزه چیست؟
روشن است که ما به سازمان‌دهی این تظاهرات در بلژیک کمک می‌کنیم. آنچه در غزه صورت می‌گیرد پاک‌سازی [نابودسازی] قومی فلسطینیان است. این یورش به تلفات انسانی زیادی در میان مردم عادی و غیرنظامی، از جمله کودکان، و به ویرانی گستردهٔ زیرساخت‌های غیرنظامی مانند بیمارستان‌ها منجر شده است. بر صفحهٔ تلویزیون شاهد جنگی نابودکننده‌ایم. این جنگ فقط علیه فلسطینیان نیست، بلکه به‌نوعی جنگ علیه قوانین بین‌المللی است، زیرا روشن است که کشورهایی مانند اسرائیل فکر می‌کنند بالاتر از قانون‌اند.
بر چه اساسی چنین چیزی می‌گویید؟
سازمان ملل متحد ۱۰۴ قطعنامه در مورد اسرائیل دارد که دولت آپارتاید، اشغال، سیاست شهرک‌سازی، استفاده از جنگ‌افزارهای غیرقانونی علیه غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی را محکوم می‌کند. با وجود این، هیچ اقدامی نمی‌شود. از سوی دیگر، می‌بینیم که فقط یک ماه پس از حملهٔ روسیه به اوکراین، دادگاه کیفری بین‌المللی حکم بازداشت پوتین را به‌دلیل آوارگی ۶۰۰۰ کودک صادر کرد، که جنایت جنگی است، و او را تحت پیگرد قانونی قرار دارد. اسرائیل تا کنون ۵۰۰۰ کودک را در غزه کشته است و هنوز هیچ تحقیق واقعی و درستی در این باره نشده است.
کریم خان، دادستان کل دادگاه کیفری بین‌المللی، در پایان ماه اکتبر از رَفَح در مرز غزه [با مصر] بازدید کرد. اما حکم بازداشت نتانیاهو و رهبری ارتش اسرائیل کجاست؟ اتحادیهٔ اروپا بلافاصله روسیه را تحریم تسلیحاتی کرد، ولی علیه اسرائیل ساکت مانده است. اتحادیهٔ اروپا اکنون دارد در مورد یازدهمین بستهٔ تحریم‌ها علیه روسیه بحث می‌کند، اما هیچ صحبتی از چنین تحریم‌هایی علیه اسرائیل نیست. این رفتار دوگانه در سیاست چندش‌آور است.
حزب شما در این میان چه موضعی دارد؟
وقت آن است که به معافیت اسرائیل از مجازات پایان دهیم. ما چهار درخواست فوری از دولت بلژیک داریم: می‌خواهیم که بلژیک از نتانیاهو به دیوان کیفری بین‌المللی شکایت کند، زیرا فقط دولت‌ها می‌توانند چنین کاری کنند. توافق‌نامه همکاری ترجیحی بین اتحادیهٔ اروپا و اسرائیل باید به تعلیق درآید. همچنین، می‌خواهیم که سفیر بلژیک از اسرائیل فراخوانده شود. و بالاخره اینکه خواستار اعمال تحریم تسلیحاتی کامل علیه اسرائیل هستیم؛ من در پارلمان نیز همین درخواست را کرده‌ام. برای برقراری آتش‌بس، کشور ما باید مانع انتقال تجهیزات نظامی به اسرائیل شود. شماری از اتحادیه‌های کارگری بلژیک تصمیم گرفته‌اند کشتی‌ها یا هواپیماهای حامل سلاح برای اسرائیل را بارگیری یا تخلیه نکنند. همبستگی با فلسطین فقط در حرف نباید باشد؛ به عمل مشخص نیاز دارد. این محموله‌ها را در فرودگاه‌ها متوقف کرده‌اند. البته کارگران حمل‌ونقل همیشه نمی‌دانند چه چیزی داخل هر کانتینر است. به همین دلیل است که ما خواستار دسترسی به تمام اطلاعات در این موردیم. اتحادیه‌های کارگری باید اطلاع کامل داشته باشند که آیا بلژیک همچنان به تأمین سلاح برای اسرائیل ادامه می‌دهد یا نه. افکار عمومی به‌نفع همبستگی با مردم فلسطین بسیار تغییر کرده است، که این خودش بسیار مهم دارد.
موضع دولت هفت‌حزبی بلژیک و اپوزیسیون در مورد درگیری کنونی در خاورمیانه چیست؟
در حال حاضر، در این مورد در دولت اختلاف است. نیروهایی در داخل دولت‌اند که خواستار آتش‌بس فوری‌اند. هفتهٔ گذشته، دولت تصمیم گرفت برای تحقیق در مورد جنایت‌های جنگی پنج میلیون یورو به دادگاه کیفری بین‌المللی بدهد که اقدام خوبی است. اما لیبرال‌های فرانسوی‌زبان، که دومین حزب بزرگ در دولت‌اند، موضع سرسختانه‌ای در طرفداری از اسرائیل دارند.
در میان اپوزیسیون، بزرگ‌ترین حزب فلاندرز، N-VA، نیز آشکارا و به‌روشنی به‌نفع اسرائیل موضع گرفته است. این روزها پرچم‌های فلسطین در ساختمان‌های دفترهای حزب کارگران بلژیک برافراشته است. در حزب چپ آلمان و انشعاب آن، ائتلاف سارا واگنکنشت، آشکارا عکس این وضع دیده می‌شود. آنها با چنین ابراز همبستگی آشکاری مشکل دارند و مرتب بر حق اسرائیل برای دفاع از خود در برابر حماس تأکید می‌کنند. کتاب جدید من با عنوان “شورش- چگونه جهان ما تغییر سمت می‌دهد” اخیراً منتشر شد که درباره تغییر موضع «جنوب جهانی» در برابر اردوگاه امپریالیستی حول محور آمریکا است. در این کتاب، من به پنج نقطه‌عطف بین ۱۹۹۱ و ۲۰۲۲ پرداخته‌ام. در حال حاضر، شاهد ششمین نقطه‌عطف در نگاه جهان به اروپا و آمریکا هستیم. در ورای مرزهای اروپا، «جنوب جهانی» با صدایی متحد از فلسطین حمایت می‌کند. ملت‌های آسیا، آفریقا، آمریکای جنوبی، و کارائیب نیز در محکوم کردن ریاکاری اروپا متحدند؛ اروپایی که به خودش حق می‌دهد به همه بگوید در جنگ روسیه و اوکراین چگونه نظر و رأی دهند، اما دست اسرائیل را کاملاً باز گذاشته است. مسئله فقط در مورد اسرائیل و فلسطین نیست، بلکه در مورد قوانین بین‌المللی و موقعیت اروپا و آمریکا در این نظم جهانی است که رو به پایان دارد. به همین دلیل است که به نظر من، همهٔ نیروهای مترقی در اروپا باید در کنار نیروهای «جنوب» برای دفاع از حاکمیت ملی و حق مقاومت در برابر امپریالیسم قرار بگیرند. این [موضع‌گیری] برای خود مردم اروپا نیز مهم است، زیرا تا زمانی که اتحادیهٔ اروپا به ترویج استعمار و صادرات تسلیحات ادامه دهد، طبقهٔ کارگر در اروپا و بلژیک آزادی نخواهد داشت. به همین دلیل است که طبقهٔ کارگر بلژیک و اتحادیه‌های کارگری اعلام می‌کنند: نمی‌خواهیم در این نسل‌کشی شرکت داشته باشیم.
در آلمان و همچنین در فرانسه، فشار زیادی بر فلسطینیانی که در آنجا زندگی می‌کنند و نیز بر جنبش همبستگی می‌آورند، حتی تا حد ممنوع کردن سازمان‌ها و تظاهرات. در آلمان، فعالان حقوق بشر را که خواهان آتش‌بس‌اند حامی حماس می‌خوانند و آنها را نکوهش می‌کنند. آیا در بلژیک هم همین‌طور است؟
نه؛ نه تا این حد. بلژیک کشوری کوچک بین فرانسه و آلمان است و راست‌گرایان بلژیک مایل‌اند در این موضوع همان سیاست‌های همسایگان را پیش ببرند. اما گمان نمی‌کنم موفق شوند. فشار برای پایان دادن به این جنگ نسل‌کشی بسیار زیاد و اعتراض‌ها بسیار قوی است. حتی در سطح دموکراتیک، در دانشگاه‌ها، و در اتحادیه‌های کارگری، وضع در اینجا با اوضاع آلمان و فرانسه متفاوت است.
در اینجا، رسانه‌ها نیز خط قرمز خودشان را دارند؛ جنایت‌های جنگی روزانه در غزه مستند می‌شود و دیگر نمی‌شود آنها را توجیه کرد. این واقعیت که ما مطبوعاتی داریم که همچنان دربارهٔ این جنایت‌های جنگی گزارش می‌دهند باعث خشم سفارت اسرائیل شده است. سفارت [اسرائیل در بلژیک] می‌خواست فیلمی دربارهٔ حمله‌های حماس در ۷ اکتبر در پارلمان نشان دهد، اما این پیشنهاد رد شد، زیرا اینجا پارلمان بلژیک است، نه پارلمان اسرائیل یا آمریکا. البته سفارتخانه‌های اسرائیل و آمریکا همچنان فشار زیادی می‌آورند. اما اگر استقلال ملی هنوز برای ما معنایی داشته باشد، پس باید در برابر این رفتار آمریکا و اسرائیل مستقل باشیم.
ما اینجا در حاشیهٔ جلسهٔ دادگاه بین‌المللی در مخالفت با محاصرهٔ آمریکا علیه کوبا در پارلمان اروپا [در بروکسل] داریم صحبت می‌کنیم. شما در سخنرانی خوشامدگویی‌تان بر شباهت‌های بین حمله به کوبا و فلسطین تأکید کردید. منظورتان چه شباهت‌هایی است؟
در رأی‌گیری اخیر مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۲ نوامبر [۱۱ آبان]، 187 کشور به نفع لغو محاصرهٔ غیرقانونی و جنایتکارانه [آمریکا] علیه کوبا رأی دادند. از میان همه کشورهای جهان، آمریکا فقط یک متحد پیدا کرده است- اسرائیل- که از آمریکا در برابر کوبا حمایت می‌کند. فقط یک دولت آپارتاید در کنار واشنگتن است که خودش سال‌هاست نوار غزه را محاصرهٔ غیرقانونی کرده است.
امروزه، جنگ‌طلبانی مانند آمریکا و اسرائیل بیش از پیش منزوی شده‌اند و با خواست فزایندهٔ رعایت قوانین بین‌المللی و پایان دادن به سیاست ریاکارانه رفتار دوگانه مواجه‌اند.
به نقل از «نامۀ مردم»، شمارۀ ۱۱۹۶، ۱۳ آذر ۱۴۰۲
