بدرود رفیق نور!
شوربختانه رفیق نوراحمد نور از مبارزان راه رهایی مردم زحمتکشِ افغانستان، دبیر کمیتهٔ مرکزی و عضو هیئت سیاسی “حزب دمکراتیک خلق افغانستان”، روز پنجشنبه ۱۴ دیماه /۴ ژانویه ۲۰۲۴، در کشور هلند در مهاجرت درگذشت. رفیق نور از پیشکسوتان پیکار آزادی‌خواهانه و پیشروِ مردم افغانستان، از هم‌رزمان رفیق ببرک کارمل، رئیسجمهور وقت افغانستان، و ازجمله بنیادگذاران “حزب دمکراتیک خلق افغانستان” بود.
رفیق نور در سال ۱۳۱۵ خورشیدی در خانوادهای پشتون و بسیار ثروتمند بهدنیا آمد. رفیق با رویگرداندن از تعلق به طبقهٔ خانواده‌اش همگی استعداد و تواناییهایش را در خدمت مبارزه در راه منافع محرومان و زحمتکشان میهنش افغانستان به‌کار برد. او سراسر عمر آگاهانهٔ خویش را وقف پیکار در راه رهایی فرودستان جامعه کرد. رفیق نور در دانشگاه کابل تحصیل کرد و در سال ۱۳۴۲ به حزب وطن پیوست و پس از مدتی به‌همراه یارانش “حزب دمکراتیک خلق افغانستان” را بنیاد نهاد.
“حزب دمکراتیک خلق افغانستان” نزدیک به شش دههٔ پیش از این و در روز ۱۱ دیماه ۱۳۴۳ در کابل و در منزل شخصی نورمحمد ترهکی (نخستین رئیسجمهور تاریخ افغانستان) با حضور رفقا ببرک کارمل، نوراحمد نور، و شماری دیگر از مبارزان و همراهان بنیاد گذارده شد.
رفیق نور در سالهای دههٔ ۱۳۴۰ از سوی مردم قندهار به‌مقام نماینده انتخاب شد و به مجلس شورای ملی کشور راه یافت. او جزو چهار کاندیدای حزب دمکراتیک خلق افغانستان برای راهیابی به مجلس شورای ملی دورهٔ دوازدهم بود. رفیق نور در آن هنگام به‌همراه هم‌رزمانش رفقا ببرک کارمل و دکتر آناهیتا راتبزاد “فراکسیون چپ” مجلس شورای ملی را تشکیل دادند. رفیق نور نخستین وزیر داخلهٔ کشور افغانستان پس از به‌پیروزی رسیدن انقلاب ماه ثور در اردیبهشتماه ۱۳۵۷ بود. دوران وزارت او اما بسیار کوتاه بود و بیش از چند ماه نپایید. دورهٔ بهقدرت رسیدن نورمحمد ترهکی و حفیظالله امین از جناح حزب “خلق” دربازهٔ زمانی پس از به‌پیروزی رسیدن انقلاب ثور- از اردیبهشتماه ۱۳۵۷ تا دیماه ۱۳۵۸- با رخدادهایی توفانی و برخوردهای بیرحمانه نسبت به مخالفان، مردم عادی، و به‌ویژه اعضای حزب از “جناح پرچم” همراه بود. سیاستهای تندروانه، زورگویانه، وسرکوبگرانهٔ دولت ترهکی- حفیظالله امین که با پیگردها، دستگیریهای گسترده، زندانی کردنها، شکنجه و اعدام مخالفان آمیخته بود، به ناخشنودی گسترده در میان مردم دامن زد. با گذشت ماههای نخست پس از انقلاب و کاربست سیاستهای نابخردانه و تندروانه از سوی حکومت برآمده از انقلاب، جوانههای نارضایتی در میان مردم گسترده و عمیق شد چندان که زمینههای تشدید فعالیت “مجاهدین” و سرمایهگذاری بیگانگان و پشتیبانی گسترده از این دارودسته و مداخله‌جویی در امور کشور را ممکن ساخت. در پی آغاز و بروز اختلافهای شدید میان جناح “خلق” به‌رهبری نورمحمد ترهکی، رئیسجمهور وقت کشور، و جناح “پرچم” به‌رهبری رفیق ببرک کارمل، رفیق نور از وزارت داخله برکنار و به خارج از کشور اعزام شد. سیاستِ دور کردن رهبرانِ شاخصِ جناح “پرچم” از کشور و جلوگیری از تأثیرگذاری آنان بر تحولات آتی کشور، سیاستی بود که در ابتدا و در نخستین ماههای پیروزی انقلاب از سوی دولت وقت نسبت به رهبران جناح “پرچم” اِعمال شد آن‌گونه که در همان اوانِ کار رفقا ببرک کارمل، دکتر آناهیتا راتبزاد، و نوراحمد نور به خارج از کشور فرستاده شدند. رفیق کارمل در مقام سفیر افغانستان به پراگ [پایتخت چکسلواکی]، رفیق راتبزاد در مقام سفیر افغانستان به بلگراد [پایتخت یوگسلاوی] و رفیق نور نیز در مقام سفیرکبیرِ افغانستان به واشنگتن [پایتخت آمریکا] فرستاده شدند. البته دوران سفیرکبیری او نیز کوتاه بود و چند ماه دیرتر او و دو رفیق دیگر از مسئولیتهای‌شان درمقام سفیر برکنار و به “خیانت ملی” متهم شدند. در پی بالا گرفتن سرکوب و پیگردها و قتل نورمحمد ترهکی و بیثبات شدن کشور و سرانجام ورود نیروهای نظامی اتحاد شوروی به افغانستان در پاییز ۱۳۵۸، رفقا ببرک کارمل و نوراحمد نور به کشور باز گشتند و تلاش کردند با متحدکردن نیروهای مترقی و گردآوری نیرو، حفیظالله امین را که در رأس دولت قرار گرفته بود از قدرت برکنار کنند. بههر روی، در سالهای بعد از سوی دولتهای رفقا ببرک کارمل و دکتر محمد نجیبالله، و رفقایی همچون رفیق نوراحمد نور تغییرهایی در جهت با ثبات کردن اوضاع در افغانستان، بازیابی اعتماد ازدسترفته و برقراری “آشتی ملی” صورت گرفت، شوربختانه با وجود همهٔ این تلاشها کشور افغانستان به‌دلیلهایی معین هماکنون در کنار ایران اسیر یکی از واپسگراترین حکومتهای جهان است. با بهقدرت رسیدن نیروهای واپسگرا در افغانستان نیروهای ترقیخواه و چپ از نخستین گروههای اجتماعی‌ای بودند که به‌ویژه آماج پیگرد و سرکوب قرار گرفتند و بسیاری از آنان همچون رفیق نور که توانستند از دشنهٔ مجاهدین جانِ سالم بهدر برند، به‌ناچار از افغانستان گریختند و روی به تبعید آوردند. رفقا اما در تبعید نیز از مبارزه با رژیمهای واپسگرا و دستنشاندهٔ بیگانگان و همچنین اشغالگران کشور از تلاش بازنایستادند. دغدغهٔ هموارهٔ رفقایی چون رفیق نور تلاش در مسیر به‌وجود آوردن همدلی و همراهی بین نیروهای ترقیخواه و چپ افغانستانی بود. رفیق نور بیش از شش دهه از عمر پربار ۸۷ ساله‌اش را در راه دفاع از منافع زحمتکشان افغانستان و سازماندهی مبارزان انقلابی صرف کرد و منبع الهام و الگویی برای مباررزان راه رهایی زحمتکشان افغانستان بود. پیکر رفیق نور روز جمعه ۲۲ دیماه ۱۴۰۲/ ۱۲ ژانویه ۲۰۲۴، دور از وطن، در شهر آمستردام، در جمع خانواده، رفیقان، و دوستدارانش به‌خاک سپرده شد.
حزب تودهٔ ایران درگذشت رفیق نوراحمد نور را به خانوادهٔ ارجمند او و به همهٔ بازماندگان رفیق و همچنین به تمامی رفقا، یاران، و رهروان راه رفیق نور و رهایی توده‌های زحمتکش افغانستان تسلیت می‌گوید. یاد رفیق نور همواره گرامی و راهش پررهرو باد!
به نقل از «نامۀ مردم»، شمارۀ ۱۱۹۹، ۲۵ دی ۱۴۰۲
