دانش تغییرات آب و هوایی جهان در حال گرم شدن است
ترجمهٔ س. ا. سپیده
آب‌و‌هوای کره زمین به‌شکل‌های متفاوت و مختلفی در حال دگرگونی است. آشکارترین شکل آن همانا گرم شدن آنست. بررسی داده‌های گرد‌آوری شده به‌وسیله دانشمندان و محققین از طریق ماهواره‌ها، بالن‌های هواشناسی، دماسنج‌های تحقیقاتی، ایستگاه‌های هواشناسی، و جز این‌ها، همگی مؤید این امر، یعنی گرم شدن دما در روی کره زمین می‌باشد. از سال ۱۸۸۰ میلادی/ ۱۲۵۹ خورشیدی، میانگین دمای جهانی حدود ۱ درجه سانتیگراد افزایش داشته است.
پیش‌بینی می‌شود دمای جهانی تا سال ۲۰۵۰ / ۱۴۲۹حدود ۵/۱ و تا سال ۲۱۰۰ / ۱۴۷۹ خورشیدی بین ۲ تا ۴ درجه سانتیگراد گرم‌تر شود. بر طبق مطالعات سازمان ملی اقیانوس شناسی آمریکا (NOAA) میانگین دمای سالانه از سال ۱۹۶۰/ ۱۳۳۹ خورشیدی مدام و پیوسته افزایش یافته است.
ازبین گرم‌ترین سال‌ها در این دورهٔ زمانی یعنی از سال ۱۹۶۰ / ۱۳۳۹ تا سال ۲۰۲۳/ ۱۴۰۲ این آمار نشان می‌دهد که از بین بیست سال از گرم‌ترین سال‌ها، نوزده سال آن بعد از سال ۲۰۰۱ / ۱۳۸۰ بوده است. اگر تدبیری اندیشیده نشود احتمال دارد سردترین سال‌هایی را که در قرن بیست‌ویکم تجربه می‌کنیم حتی از گرم‌ترین سال‌های قرن بیستم گرم‌تر باشند!
ثبت روزانهٔ میزان “دی‌اکسیدِ کربُن” از سوی دکتر چارلز دیوید کیلینگ که در یکی از مشهورترین انستیتو‌های اقیانوس‌شناسی آمریکا به‌کار مشغول بود در اثبات افزایش سطح دی‌اکسیدِ کربن کمک فراوانی به دیگر محققان و متخصصان تغییرات آبوهوایی در این زمینه کرده است. او کنجکاو بود که آیا استفاده فزاینده از سوخت‌های فسیلی در میزان دی‌اکسید کربنِ آتمسفر تأثیر می‌گذارد یا خیر. به‌این منظور او از سال ۱۹۵۸/ ۱۳۳۷ شروع به اندازه‌گیری و ثبت میزان دی‌اکسید کربنِ هوا در ایستگاه هواشناسی مااونا لوآ در هاوایی کرد. علت انتخاب این محل برای اندازه‌گیری دور بودن آن از سایر قاره‌ها و نبودِ پوشش گیاهی در آنجا بود که می‌توانستند در نتیجه این مطالعات مؤثر باشند.
داده‌های ثبت شده در این تحقیقات یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین منابعِ مورد نیاز دانشمندان در این خصوص به‌شمار می‌روند. بر اساس نتایج حاصل از این ثبت روزانهٔ میزان دی‌اکسیدِ کربُن، مشخص شد که میزان دی‌اکسید کربن از یک چرخهٔ فصلی به‌شکل افزایش و کاهش بر خوردار می‌باشد.
در بهار گیاهان هنگام رشد، دی‌اکسید کربن موجود در هوا را جذب کرده و با استفاده از انرژی خورشید آن را به “کربن” تبدیل کرده و اکسیژن آزاد می‌کنند که این باعث کاستن از دی‌اکسید کربن در هوا می‌شود.
بر‌عکس، در پاییز گیاهان به‌هنگام مرگ دی‌اکسید کربن آزاد کرده و درنتیجه میزان آن در محیط افزایش می یابد.
یکی دیگر از نتایج این اندازه‌گیری‌های کیلینگ علاوه بر نشان دادن فصلی بودن میزان دی‌اکسید کربنِ محیط، نشان دادن افزایش چگالی این گاز در هوا از ۳۱۳ واحد در میلیون در سال ۱۹۵۸ / ۱۳۳۷ به رقم ۴۱۵ واحد در میلیون در تاریخ ۳۰ مارس ۲۰۲۱ / ۱۴۰۰ بود. نگاه کنید به نمودار زیر:
منشأ اصلی افزایش دی‌اکسیدِ کربن فعالیت‌های غیرمسئولانهٔ انسان‌ها است
منابع و مقدار دی‌اکسید کربن در آتمسفر زمین را از راه‌های متعددی می‌توان مشاهده و اندازه‌گیری کرد. ازجمله می‌توان به هسته‌های یخی قطب جنوب که قدمتی هشتصد هزارساله دارند اشاره کرد. این هسته‌های یخی تاریخچه آتمسفر ما را در حباب‌های هوایی درون‌شان که از صدهاهزار سال پیش، زمانی که برای اولین بار تشکیل می‌شدند، دربر دارند. با مطالعه و تجزیه و تحلیل این حباب‌ها، دانشمندان می‌توانند چگونگی تغییرات سطح دی‌اکسید کربن را در طول زمان تعیین کنند.
حباب‌های داخل این هسته‌ها نشان می‌دهند که از هشتصد هزار سال پیش تا حدود سال ۱۹۰۰/ ۱۲۷۹ خورشیدی سطح گاز دی‌اکسید کربن در جو زمین نسبتاً پایدار بوده و نوسانات آن تنها بین ۱۵۰ تا ۲۸۰ واحد درمیلیون بوده است و از اوایل سال‌های دههٔ ۱۹۰۰ / ۱۲۷۹ با شتابی بی‌سابقه شروع به‌افزایش کرده است.
امروزه، یعنی تنها ۱۲۰ سال بعد، سطح دی‌اکسید کربن ۴۰ درصد بیش از میزان آن تا قبل از انقلاب صنعتی است. درصد دی‌اکسید کربن در بین گازهای گلخانه‌ای که درواقع منشأ اصلی گرم شدن سیارهٔ ما هستند بسیار بالا بوده به‌طوری که می‌توان گفت سایر این گونه گازها در گرم شدن زمین نقشی چندان ندارند. نباید فراموش کرد که سوخت‌های فسیلی منشأ اصلی افزایش این گاز در مجموعهٔ گازهای گلخانه‌ای بوده است.
انتشار یک گزارش تحقیقاتی جدید نشان می‌دهد هشت سامانهٔ مهم برای آب‌و‌هوای جهانی در سال‌های پیشِ رو در معرض خطر عبور از “نقطهٔ عطف” قرار دارند. منظور از این سامانه‌ها مجموعه‌ای از اجزا، فرایندها، و فعل‌وانفعالات فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیکی، و اجتماعی است که بر وضعیت و تغییرات سیاره زمین تأثیر می‌گذارد. “نقطهٔ عطف” سامانه‌های آبوهوایی یا “ Tipping point “، نقطه‌ای است که گذر از آن می‌تواند به پیامدهایی بزرگ و اغلب برگشت‌ناپذیر در این سامانه‌ها منجر شود.
بر پایه این گزارش، اگر دمای زمین در سال‌های دهه ۲۰۳۰ / ۱۴۰۹ خورشیدی یک‌و‌نیم درجهٔ دیگر افزایش یابد علاوه بر پنج سیستم “سامانه” که قبلاً در معرض نابودی قرار داشتند، سه سیستم دیگر نیز ممکن است تهدید شوند. نقطه‌عطف‌های سامانه‌های آبوهوایی نقطه‌هایی‌اند که درصورت گذرِ برخی پدیده‌های اقلیمی از آن‌ها “تغییرات اساسی و گاه ناگهانی‌ای را می‌توانند به‌وجود آورند” و این تغییرات ممکن است به‌طور برگشت‌ناپذیر سرنوشت بخش‌هایی مهم از سیستم زمین را برای صدها یا هزاران سال آینده تعیین کنند.
این سیستم‌ها شامل لایه‌های یخی در گرینلند و قطب جنوب و همچنین در گرداب‌های قطبی در شمال اقیانوس اطلس هستند. اما سیستم‌هایی که ممکن است از سال‌های دهه ۲۰۳۰ / ۱۴۰۹ به‌بعد در معرض تهدید قرار گیرند شامل جنگل‌های شمالی، جنگل‌های مانگرو و یا حرا و همچنین علفزارهای دریایی هستند.
پژوهشگران دست‌اندرکار این گزارش بر این باورند که تجزیه و تحلیل این روندها روشن می‌کند تغییرات آبوهوایی کنونی می‌توانند “تغییراتی اساسی در عناصر کلیدی سیستم زمین” به‌وجود آورند که به نوبه خود نیز می‌توانند به‌دلیل تأثیرشان بر جامعه‌های انسانی به “در گیری‌هایی خشونت‌آمیز یا فروپاشی نهادهای سیاسی ” منجر شوند.
برگرفته از:
- سایت بخش تحقیقات علوم طبیعی دانشگاه ویسکانسین
https://dnr.wisconsin.gov/climatechange/science
- و مؤسسه تحقیقات تأثیرات آبوهوایی پوتسدام.
https://www.pik-potsdam.de/en
***
به نقل از «به سوی آینده» شمارۀ ۶، اسفند ۱۴۰۲
