روز «کتاب‌های سرخ» سال ۲۰۲۴ / ۱۴۰۲ خورشیدی
“نیتیش نارایانان”، “سودانوا دشپانده”، و “ویجی پراشاد”
بزرگداشت روز “کتاب‌های سرخ” امسال در اندونزی آغاز شد و در شیلی پایان یافت. در سرتاسر جهان، بیش از یک میلیون نفر با شرکت در فعالیت‌های مختلف، به گرامی‌داشت روزی پرداختند که به‌طرزی فزاینده در گاهنامه حزب‌ها و سازمان‌های چپ جهان درج می‌گردد. در سال ۲۰۱۹/ ۱۳۹۸ “انجمن ناشران چپگرا در هند” بررسی امکان بزرگداشت روز ۲۱ فوریه (۲ اسفندماه) – روز انتشار “مانیفست کمونیست” در سال ۱۸۴۸/۱۲۲۶ خورشیدی- را آغاز کرد. این کتاب که از پرخواننده‌ترین کتاب‌های جهان است، در طول یک قرن‌ونیم گذشته الهام‌بخش میلیاردها نفر بوده است، کتابی که در فرایند ساختن سوسیالیسم، در حل مشکلات چاره‌ناپذیر برآمده از نظام سرمایه‌داری (گرسنگی، بی سوادی، فقر) فراتر می‌رود.
هدف از انتخاب روز ۲۱ فوریه/ ۲ اسفندماه و نام‌گذاری آن زیر عنوان: “روز کتاب‌های سرخ”، گرامی‌داشت “مانیفست کمونیست” بوده است. از آنجایی که این روز با روز جهانی “زبان مادری” یونسکو نیز مصادف است، هدف این است که نویسندگان، ناشران، کتابفروشی‌ها، و خوانندگان به مکان‌هایی عمومی رفته و “مانیفست کمونیست” را به‌زبان مادری خود بخوانند. به‌رغم بروز اختلال‌هایی که به‌دلیل همه‌گیری کووید رخ داد، کانون اصلی برگزاری این روز در هند بود، ولی دامنه‌اش به سراسر سیاره گسترده شد. به‌زودی آشکار گردید که هدف تنها مطالعه کتاب “مانیفست کمونیست” نیست، بلکه مطالعهٔ هرگونه “کتاب سرخ”ی یا شرکت در جشنواره‌ها و بزرگداشت آن روز به‌شکل‌هایی مختلف برای نجات زندگی جمعی و ترویج فرهنگ چپ است. روز “کتاب‌های سرخ” امسال در اوایل ماه فوریه با انتشار ویدیویی از رقص قدرتمند هنرمند جوان و کمونیست، چم پاوارتی، آغاز شد. او همراه با اجرای سرود “انترناسیونال” به‌زبان فرانسوی، در بازارها و کارگاه‌های شهر “تریواندروم” با قدرت هنرنمایی کرد و با در دست داشتن پرچم کمونیستی، در ساحل و پشت به خورشید سرخ رنگ در افق، هنرنمایی‌اش را به‌اوج رساند. این ویدیو در سراسر جهان به‌اشتراک گذاشته شد و زمینه‌ساز روز “کتاب‌های سرخ” شد. همراه با این ویدئو، مجموعه‌ای از پوسترهای اصلی طراحی شده به‌وسیلهٔ هنرمندان سراسر جهان برای بزرگداشت این روز و تشویق هرچه بیشتر مردم به سازماندهی برای خوانش این کتاب و اجرا در مناطق خود طراحی شدند.
به‌زودی آشکار شد که روز کتاب‌های سرخ با نظر به گستره و عمق مشارکت مردم، مراسم پیشین را تحت‌الشعاع قرار خواهد داد. از این جمله، مراسم عمومی‌ای بودند که از سوی نیروهای سوسیالیستی در اندونزی و تیمور شرقی سازماندهی شد و نمایشگاه کتاب هاوانا در کوبا بود که برای این روز برنامه‌هایی ویژه را تدارک دید. خوانش “کتاب‌های سرخ” از سوی “جنبش سوسیالیستی” غنا، “جنبش کارگران بی‌زمین” برزیل، گروه “مورچه قرمز” در استرالیا، و حزب “کارگران بنگلادش” برگزار شد و کمونیست‌های نپالی مراسمی را در روستاهای کوچک‌شان در کوه‌های بلند برگزار کردند و اهمیت مطالعه و مبارزه را بررسی کردند. در شهر نیویورک، زندگی و نوشته‌های “کلودیا جونز”، روزنامه‌نگار کمونیست را گرامی داشتند، درحالی که در شیلی سخنرانی‌های “سالوادور آلنده” را بازخوانی کردند و در آفریقای جنوبی در مورد مفهوم “حقوق بشر” که از سوی قدرت‌های امپریالیستی استفاده می‌شود بحث و گفتگو شد. برخی از این رویدادها به‌صورت زنده پخش شدند و تصویرهای برگزاری برخی دیگر از آن‌ها در شبکه‌های اجتماعی منتشر شدند.
در هند
روز کتاب‌های سرخ اکنون در چشم‌انداز فرهنگی چپ در هند ریشه دارد. امسال این روز به گردهمایی‌ای برای بزرگداشت صدمین سالگرد تولد لنین رهبر انقلاب ۱۹۱۷/ ۱۲۹۶ نیز تبدیل شد. در ایالت کرالای هند، نیم میلیون نفر برای خواندن و بحث درباره کتاب “لنینیسم در بستر هند”، نوشتهٔ رفیق فقید “نامبودیرییپاد”، در ۴۰ هزار مکان مختلف گردهم آمدند. بزرگ‌ترین این مراسم در شهر تریواندروم بود که رفیق م. و. گوویندام، وزیر ایالت کرالا و عضو هیئت سیاسی حزب کمونیست هند (مارکسیست) جشنواره را افتتاح کرد. انجمن هنر و ادبیات مترقی ایالت کرالا، سمینارها و بحث‌هایی دربارهٔ کارامدی کنونی مانیفست در سراسر این ایالت برگزار کرد و گروه خوانندگان VKS نیز به تهیه موسیقی‌ای ویدیویی از مانیفست کمونیست پرداختند. رفیق م. ا. بابی، عضو هیئت سیاسی حزب کمونیست هند (مارکسیست)، در کارناتاکا، دربارهٔ لنین و فرهنگ سخنرانی کرد و در ایالت‌های آندرا پرادش و تلانگانا، کارگران، دهقانان، و جوانان درباره زندگی و نوشته‌های لنین گفتگو کردند (ازجمله از طریق سمیناری ویدئویی که به‌وسیلهٔ کانال مانچ ایپوستکم در اینترنت تهیه شد).
در ایالت ماهاراشترا، سمیناری ویدئویی درباره کتاب “بیداری انسان” نوشته رفیق فقید گوداوری پارولکار برگزار شد. در بسیاری از نقاط هند (مانند ایالت آسام)، خوانش مانیفست کمونیست صورت گرفت که بسیاری از آن‌ها به‌منزلهٔ بخشی از جشن مشترک روز کتاب‌های سرخ و روز جهانی زبان مادری از سوی فدراسیون دانشجویان هند سازماندهی شدند. در هر دو ایالت بنگال غربی و تامیل نادو، ده‌ها هزار نفر به خواندن کتاب “مارکس سیاسی”، نوشته ایجاز احمد و ویجی پراشاد به‌زبان‌های بنگلایی و تامیلی پرداختند. این کتاب سال گذشته برنده جایزه کتاب مظفر احمد شده بود.
در راستای تبدیل این روز به جشنواره فرهنگی‌ای گسترده‌تر، دانشجویان دانشگاه مرکزی حیدرآباد و دانشگاه زبان‌های انگلیسی و خارجی، یک نمایشگاه پوستر و جشنواره کتاب برگزار کردند. در کتابفروشی اول ماه مه در دهلی، موسیقی، رقص، و همچنین نمایش خیابانی از سوی جانا ناتیا منچ و خواندن مانیفست به‌زبان‌های مختلف هندی صورت گرفت.
ما برای تدارک بزرگداشت این روز در سال آینده (۱۴۰۳/۲۰۲۵)، هر ماه، پوستری منتشر خواهیم کرد که تا آن تاریخ به‌صورت یک تقویم انتشار یابد. این پوسترها از طریق شبکه‌های اجتماعی منتشر خواهند شد. هدف این است که روز کتاب‌های سرخ تنها به این روز مربوط نباشد، بلکه به ما این فرصت را بدهد که در طول سال نیز فعالیت‌هایی را در رابطه با این روز، ۲ اسفندماه، سازماندهی کنیم.
روز کتاب‌های سرخ بخشی از پروژه گسترده پیکار فرهنگی برای دفاع از حق نوشتن، انتشار، و مطالعهٔ “کتاب‌های سرخ” و مبارزه با ایده‌های تاریک‌‌اندیشانهٔ رایج است. این امر از سوی اتحادیه بین‌المللی ناشران چپ IULP)) که شامل بیش از ۴۰ ناشر از سراسر جهان است، پشتیبانی می‌شود، ولی تنها از سوی این اتحادیه سازماندهی نمی‌شود. این امید هست که این تلاش‌ها از اتحادیه ناشران چپ فراتر رفته و به بخشی کلیدی در تقویم نیروهای چپ تبدیل شود. گسترده شدن کارزار روز کتاب‌های سرخ به خارج از نیروهای وابسته به این اتحادیه و جریان‌های چپ موجود در شبکه‌های ما و حضور افراد خارج از صف‌های ما در این بزرگداشت، بسیار چشمگیر بود. این دقیقاً همان هدف ما از بزرگداشت چنین روزی است. تبدیل شدن به بخشی جدایی‌ناپذیر از فرهنگ عمومی و مبارزه برای ایجاد و جای‌گذاری شدن ایده‌های خردگرایانه و سوسیالیستی به‌منزلهٔ ایده‌های جامعه. برآورد ما این است که تا پایان این دهه، بیش از ده میلیون نفر در روز کتاب‌های سرخ شرکت کنند.
به نقل از «نامۀ مردم»، شمارۀ ۱۲۰۳، ۲۱ اسفند ۱۴۰۲
