گرامی باد خاطرهٔ تابناک رفیق قهرمان وارتان سالاخانیان و هم‌رزم او رفیق محمود کوچک‌شوشتری
وارتان!
بهار خنده زد و ارغوان شکفت
در خانه، زیر پنجره گل داد یاس پیر،
دست از گمان بدار!…
وارتان سخن نگفت… [الف. بامداد]
رفیق وارتان در روز ۱۸ اردیبهشت‌ماه ۱۳۳۳ در سن ۲۴ سالگی به‌دست دژخیمان رژیم کودتایی و وابستهٔ شاه زیر وحشیانه‌ترین شکنجه‌ها جان سپرد. وارتان، کارگر جوان، در سال ۱۳۳۱ در جستجوی راهی برای رسیدن به آرمان طبقه‌اش به حزب تودهٔ ایران پیوست. او بعد از کودتای ننگین ۲۸ مرداد به فعالیت مخفی حزب در تهیه و پخش نشریات حزبی پیوست. در شرایط آن روز کشورمان ایران و نیروهای مترقی‌اش که زیر چکمه‌های خونین کودتاگران و دربار پهلوی کوبیده می‌شد، وارتان در ششم اردیبهشت‌ماه ۱۳۳۳سال دستگیر شد. دژخیمان تمام نیروی حیوانی خود را در به‌اعتراف وادار کردن وارتان بر جسم و جان او آزمودند. اما وارتان لب از لب باز نکرد. آنگاه عوامل جنایتکار رژیم، مستأصل و تحقیر شده- چون وارتان گفته بود می‌دانم و نمی‌گویم- به حربه‌ای باور نکردنی و بی‌سابقه روی آوردند. درحالی که قامت درهم شکسته وارتان برکف شکنجه‌گاه افتاده بود، یک مته برقی حاضر کردند. جلاد گفت این شانس آخر است، اگر حرف نزنی… و وارتان با آخرین رمق در وجودش به شکنجه‌گر خیره شد و گفت: “نه. …” دست‌های پلید دیگر شکنجه‌گران وارتان را بر کف شکنجه‌گاه بر جا نگه داشتند و وارتان درحالی که با آخرین نیرو بانگ می‌زد: “زنده‌باد ایران! زنده‌باد حزب تودهٔ ایران…” متهٔ برقی سر پرغرور او را که در مقابل زور خم نشده بود، سوراخ کرد و لحظاتی بعد قلب یکی از دلاورترین توده‌ای‌ها، یکی از بهترین فرزندان خلق از تپیدن ایستاد. وارتان حماسه و سرود نسل مبارز خود و نسل‌های پس از خود شد.
دستگاه امنیتی و تبلیغاتی رژیم ولایت فقیه، بازماندگان رژیم پهلوی و منتظران در صف بازگشت سلطنت، و شماری از دشمنان طبقاتی کارگران، زحمتکشان، و حزب تودهٔ ایران، درطول سال‌های اخیر تلاش بسیار کرده‌اند تا جریان پایداری‌های فرزندان قهرمان میهن‌مان را با دروغ‌پردازی تحریف کنند و چهره و جایگاه “روزبه”ها و “وارتان”ها را در دل توده‌ها و در تاریخ خدشه‌دار کنند، اما واقعیت امر این است که این گونه تبلیغات و دیگر تلاش‌های این کاروان لنگان ضدمردمی در پرتو واقعیت اسناد تاریخی (حتا در برخی از اعتراف‌های دست‌اندرکاران هر دو رژیم) بی‌اثر مانده و آنچه باقی است یادمان رزم و پیکار روزبه‌ها و وارتان‌ها و شیوهٔ آنان است که سزای هررزمنده است. برای نسل جوان میهن‌مان که پا در میدان سخت مبارزه گذاشته است، نام وخاطرهٔ روزبه و وارتان الهام‌بخش و راه‌گشاست. نسل‌های آرمان خواه میهن ما به‌حق روزبه‌ها و وارتان‌ها را تجسم اصولی و بی‌خدشۀ مبارزان انقلابی می‌دانند، از آنان می‌آموزند و راه پرفرازونشیب نبرد به‌خاطر سعادت توده‌های کاروزحمت را می‌پویند.
به نقل از «نامۀ مردم» شمارۀ ۱۲۰۸، ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۳
