دربارهٔ نتایج انتخابات سال ۱۴۰۳ در هند
انتخابات سراسری هند، بزرگ‌ترین آزمون انتخاباتی جهان، انتخاباتی که در جریان آن نزدیک به یک میلیارد نفر ( ۹۶۹ میلیون نفر) از شهروندان این کشور حق رأی داشتند، در طول ۶ هفته از ۳۱ فروردین‌ماه تا ۱۲ خردادماه ۱۴۰۳ برگزار شد. نتایج آرا نشان داد که نخست‌وزیر راستگرای ارتجاعی هند، ناراندرا مودی، از حزب “بهاراتیا جاناتا” (“بی جی پی”) طرفدار سرمایه داری، حزبی که در انتخابات دوره قبل در ۱۳۹۸ به تنهایی ۳۰۱ کرسی از ۵۴۳ کرسی پارلمان را به‌خود اختصاص داده بود، موفق نشد آن نتیجه را تکرار کند و اکنون باید با حمایت دیگر حزب‌های راست مؤتلفش دولت آینده را تشکیل دهد. این نتیجهٔ کنونی انتخابات تصویب و اجرای برخی از پروژه‌های ارتجاعی و ضد مردمی ناراندرا مودی و هندوهای بنیادگرای “بهاراتیا جاناتا” برای این کشور بزرگ و با اهمیت غرب آسیا – کشوری که در همسایگی میهن‌مان است- را با مشکل روبرو خواهد کرد. در این موفقیت انتخاباتی به‌نفع مردم هند، همهٔ نیروهای ملی و ترقی‌خواه در ائتلاف انتخاباتی‌ای زیر نام “هند”، به‌رهبری حزب “کنگره”، برای جلوگیری از ادامهٔ قدرت مطلق حزب بنیادگرای “بهاراتیا جاناتا” با هم متحد شده بودند.
نظر به اهمیت نتایج انتخابات هند، “نامه مردم” ترجمهٔ فارسی متن کامل مصاحبه رفیق “آرون کمار”، عضو کمیتهٔ مرکزی و از مسئولان اصلی شعبه روابط بین‌المللی حزب کمونیست هند (مارکسیست) در ۲۴ خردادماه ۱۴۰۳ را برای اطلاع خوانندگان نشریهٔ ارگان مرکزی حزب تودهٔ ایران منتشر می‌کند.
سؤال: به‌نظر شما چرا “مودی” و حزب “بهاراتیا جاناتا” (“بی جی پی”[BJP]) نتوانستند به پیروزی انتخاباتی مورد نظرشان دست یابند؟
نارضایتی زیادی از دولت حزب “بهاراتیا جاناتا” به‌رهبری نخست‌وزیر نارندرا مودی در میان مردم هند وجود دارد. اقدام‌های اقتدارگرایانه دولت به‌منزلهٔ تهدیدی برای ساختار دموکراتیک کشورمان تلقی شده‌اند. بلندپروازی، سوءِاستفاده از نهادهای مختلف دولتی برای پیشبرد منافع حزب‌های حاکم، دستگیری رهبران مخالفان دولت، از جمله وزرای ارشد در دو ایالت، سرکوب حزب‌های مخالف با تهدید و تطمیع، و جز این‌ها، همگی، ایجاد جَوی علیه دولت را موجب شده‌اند. نتیجه این انتخابات، بنابراین، علیه استبداد و برای حفظ دموکراسی است.
بیکاری، افزایش قیمت‌ها (تورم)، فقدان معیشت مردم، کاهش کیفیت زندگی، بر اکثر قریب‌به‌اتفاق مردم تأثیر داشته است. از سوی دیگر، مردم نیز از افزایش نابرابری‌ها در کشور و حمایت آشکار دولت از شرکت‌های بزرگ مانند “ادانی” و “آمبانی” آگاهند. با قوانینی که دولت درصدد وضع کردن آن‌ها به‌سود شرکت‌های بزرگ کشاورزی و برای تغییر چهره این صنعت در هند بود مخالفت شد. کشاورزان اعتراض‌ها علیه این قوانین به‌ویژه در حومه پایتخت، دهلی، را مدت یک سال تمام رهبری کردند. طبقه کارگر نیز اعتراض‌هایی گسترده علیه تغییرها در قوانین کار و در قانون حداقل دستمزد انجام داد.
در جریان مبارزات انتخاباتی، بخشی از رهبری حزب “بهاراتیا جاناتا” و برخی از نامزدهای انتخاباتی اعلام کردند شعارشان برای کسب اکثریت مطلق (پیروزی در کسب ۴۰۰ کرسی از ۵۴۳ کرسی در انتخابات) به‌منظور تغییر دادن قانون اساسی کشور بود. این امر به‌عنوان تلاشی برای از میان برداشتن استثناهای مثبتِ تضمین شده در قانون اساسی برای بهبود وضعیت “دالیت”ها و سایر قشرهای محروم جامعه تلقی شد.
مردم این انتخابات را فرصتی برای دادن درس عبرتی به حزب “بهاراتیا جاناتا” تلقی کردند. درنتیجه، این حزب نه تنها نتوانست به هدف کسب ۳۷۰ کرسی برای خود و ۴۰۰ کرسی برای مؤتلفانش برسد، بلکه حتی به اکثریت سادهٔ ۲۷۲ کرسی نیز نتوانست دست یابد. اکنون، حزب “بهاراتیا جاناتا” برای ادامه حکومت، به شرکای ائتلافی‌اش متکی است.
سؤال: با استقرار “مودی” در دولتی ائتلافی، انتظار دارید چه تغییرهایی در سیاست‌های داخلی او رخ دهد؟
“مودی” هرگز دولتی ائتلافی را رهبری نکرده است. بنابراین، جالب است که ببینیم او چگونه خود را با وضعیت جدید “تطبیق” خواهد داد. با این وجود، با توجه به خصلت حزب‌های حامی او و طبقاتی که از این حزب‌ها حمایت می‌کنند، ما انتظار نداریم سرپیچی از سیاست‌های نولیبرالی‌ای لجام‌گسیخته که تا کنون دنبال کرده‌اند را کنار بگذارند. در عرصه سیاست خارجی نیز بیشتر این حزب‌ها موضع‌گیری‌هایی کم و بیش مشابه همدیگر دارند و بنابراین در این مورد هم ممکن است هیچ‌گونه تغییری رخ ندهد.
حزب “بهاراتیا جاناتا” قصد دارد هند را که کشوری سکولار است به کشور برتری‌طلبی هندو تبدیل کند. ما امیدواریم که ائتلاف چنین تحولی را که به‌زیان وحدت و یکپارچگی کشور ماست اجازه ندهد. یک چالش بزرگ برای حزب “بهاراتیا جاناتا” و “مودی” این است که تغییرهای مورد نظرشان را در قانون اساسی به‌پیش ببرند. آن‌ها (حزب “بهاراتیا جاناتا” و “مودی”) برای انجام این کار و پیگیری برخی از سیاست‌های او [“مودی”] مانند: “یک ملت – یک انتخابات” (انجام هم‌زمان انتخابات مجلس و همه مجلس‌های قانونگذاری ایالتی و نهادهای محلی) نیازمند در دست داشتن اکثریت دو سوم پارلمان هستند. این امر حتمال دارد که در حال حاضر امکان پذیر نباشد.
سؤال: آیا انتخابات به‌مثابهٔ رأیی علیه ناسیونالیسم افراطی‌ای هندوئی “مودی” بود؟
مردم هند طرفدار مدارا هستند، درحالی که حزب “بهاراتیا جاناتا” می‌خواهد هند کشور برتری‌طلبی “هندو” باشد که در آن اقلیت‌ها و محرومان در تبعیض قرار گیرند. این نیز یکی از مسائلی است که مردم نگران آن هستند و عاملی است که موجب شده به این حزب رأی ندهند. بسیاری از افراد که در جریان کارزار انتخاباتی با رسانه‌ها مصاحبه کردند اظهار داشتند نگران مسائل روزمره‌شان هستند و نه نگران مذهب. آنان می‌گفتند: بحث هندو و مسلمان کافی است، از شما می‌خواهیم به نگرانی‌های ما دربارهٔ افزایش قیمت‌ها و بیکاری بپردازید.
سؤال: آیا نتیجهٔ این انتخابات طرد سیاست‌های حزب “بهاراتیا جاناتا” بود؟ سیاست‌هایی که در خدمت شرکت‌های بزرگ و ثروتمندان است و “مودی” امیدوار بود با کسب اکثریت پارلمانی‌ای گسترده‌تر به انجام آن‌ها سرعت بخشد؟
این امر مسلماً بازتابی از خشم مردم علیه سیاست‌های دولت در حمایت از شرکت‌های بزرگ بود. سیاست‌های دولت حزب “بهاراتیا جاناتا” به ۱۸ درصد افزایش در دارایی‌های ثابت پنج شرکت بزرگ هند (ریلاینس، گروه آدانی، تاتا، آدیتیا بیرلا، و بهارتی تلکام) در سال ۲۰۲۱ / ۱۴۰۰منجر شد. حجم این دارایی‌ها در سال ۱۹۹۱/ ۱۳۷۰ خورشیدی ۱۰ درصد بود. امتیازات مالیاتی و مشوق‌هایی که به ثروتمندان و شرکت‌های بزرگ داده شد شکاف میان ثروتمندان و تهیدستان هند را افزایش داد. درآمد واقعی تعداد ۱ درصد لایه‌های بالایی جامعه ۳۰ درصد افزایش یافت، درحالی که درآمد واقعی تعداد ۲۵ درصد طبقه‌هایی پایین‌تر، ۱۱ درصد در سال ۲۰۲۲ / ۱۴۰۱ کاهش یافت. بیش از ۴۰ درصد از ثروت هند در اختیار تنها یک درصد جمعیت هند است، درحالی که ۵۰ درصد لایه‌های پایینی جامعه تنها ۳ درصد از ثروت کشور را دارند. این نابرابری‌های فزاینده واداشت مردم علیه حزب “بهاراتیا جاناتا” رأی دهند و از کسب اکثریت آرا از سوی این حزب مانع شوند.
سؤال: هند در رهبری “مودی” بازیگری کلیدی در ائتلاف جهانی “بریکس” است و حضور پررنگ آن در صحنهٔ جهانی چشمگیر است. به‌نظر شما نتیجهٔ انتخابات اخیر هند در سیاست‌های جهانی هند چه تفاوت‌هایی به‌وجود خواهد آورد؟
در زمامداری این دولت در ده سال گذشته سیاست خارجی هند تغییرهایی چشمگیر در هم‌سویی با ایالات متحده داشته است. “مودی” نخستین نخست‌وزیر کشور ماست که در اجلاسی از سران جنبش غیرمتعهدها (NAM) هرگز شرکت نکرده است. این دولت تمایلی چندان نداشته است تا از منافع جنوب جهانی دفاع کند. این دولت نخستین بار در تاریخ کشور ما موضع هند در قبال فلسطین را تضعیف کرد و در رأی‌گیری سازمان ملل برای محکوم کردن اسرائیل رأی ممتنع داد و همکاری‌ای استراتژیک با اسرائیل آغاز کرد. البته هند نیز بخشی از “بریکس” است. ولی دخالت و مشارکتش در خط‌مشی‌های (پلتفرم‌های) چندجانبهٔ مختلفی که منافع کشورهای درحال‌توسعه را تأمین می‌کند کاهش یافته است. ما قصد داریم تا با اعمال فشار بر دولت جدید اطمینان حاصل شود که مسیر دولت تصحیح شود و سیاست خارجیای مستقل دنبال گردد.
سؤال: مسیر “ائتلاف هند”، اتحاد مخالفان به‌رهبری حزب “کنگره” چیست؟ آیا همکاری‌شان در پارلمان و مبارزات انتخاباتی در پنج ایالت کلیدی طی ۱۴ ماه آینده ادامه خواهد یافت؟
“ائتلاف هند” شامل حزب‌های مخالفی است که برای شکست دادن دولت اقتدارگرا و کثرت‌گرای حزب “بهاراتیا جاناتا” گردهم آمده‌اند. آن‌ها با توجه به راهبردی که اتخاذ کرده بودند می‌توانستند حزب “بهاراتیا جاناتا” را در بسیاری از ایالت‌ها شکست داده و حضور پرقدرت مخالفان در پارلمان جدید را تضمین کنند. ما [حزب کمونیست] می‌خواهیم همهٔ نیروهای دموکراتیک، سکولار، و میهن‌دوست، در مبارزه با سیاست‌های فرقه‌ای‌مذهبی و تفرقه‌افکنانهٔ حزب “بهاراتیا جاناتا” و سازمان مادرِ آن یعنی سازمان راستگرای “آر اس اس” (RSS) متحد شوند. این تنها یک وظیفه انتخاباتی نیست، بلکه امری دائم است. برای پیش‌بینی کردن آنچه در آینده اتفاق خواهد افتاد هنوز خیلی زود است.
سؤال: حزب “کنگره” زمانی بر سیاست هند تسلط داشت- انتخابات اخیر موجب تقویت این حزب و رهبری آن شد. ایدئولوژی و سیاست‌های حزب “کنگره” و “راهول گاندی” را چگونه توصیف می‌کنید و تفاوت‌های اصلی این حزب و حزب “بهاراتیا جاناتا” چیست؟
تفاوت اصلی بین حزب “کنگره” و حزب “بهاراتیا جاناتا” به مسئله سکولاریسم مربوط می‌شود. حزب “کنگره” حزبی فرقه‌ای‌مذهبی مانند حزب “بهاراتیا جاناتا” نیست. از نظر اقتصادی میان این دو حزب هیچ تفاوتی اساسی وجود ندارد. حزب “کنگره” که در اپوزیسیون دولت کنونی قرار دارد، خواهان اجرای اقدام‌هایی مختلف در زمینهٔ رفاه اجتماعی است، ولی قصد ندارد از چارچوب نولیبرالی خارج شود. “راهول گاندی” در مقام رهبر این حزب، نمایندهٔ این ایدئولوژی است.
سؤال: عملکرد نیروهای مترقی در انتخابات چگونه بود؟ آیا انتخابات تأثیر نیروهای درون “ائتلاف هند” را تغییر داد؟ آیا این امکان وجود دارد که آن‌ها به‌امید تضعیف “مودی” و حزب “بهاراتیا جاناتا” برنامه‌ای مترقی‌تر ارائه دهند؟
قدرت نیروهای چپ و مترقی در انتخابات اخیر اندکی افزایش یافته است. ما انتظار داشتیم که نتیجه خیلی بهتری بگیریم. برای تأثیرگذاری بر جهت‌گیری سیاست دولت نیاز به تقویت نیروهای چپ و مترقی بسیار ضروری است. تضعیف حزب “بهاراتیا جاناتا” در پارلمان فضایی را برای بیان دموکراتیک باز می‌کند. این نتایج به بسیاری از افراد اعتماد به‌نفس و امید داده است. ما انتظار داریم این نتایج بر نهادهای مختلف دموکراتیک از جمله قوهٔ قضاییه تأثیر بگذارد. ما فکر می‌کنیم که چنین تغییری شدت خفقان در فضای کنونی را کاهش می‌دهد و اطمینان می‌دهد که مردم بیرون می‌آیند و در بحث‌ها، بحث‌ها و مخالفت‌ها شرکت می‌کنند. این دستاوردی بزرگ برای جنبش مترقی خواهد بود.
سؤال: دولت در هند چه تغییراتی را باید انجام دهد تا نشان دهد در طرف تودهٔ جمعیت است، طرفِ فقرای شهری و کشاورزان کوچک؟ مسائل کلیدیِ عدالت اجتماعی و حقوق بشر پیش روی هند چیست؟
حزب “بهاراتیا جاناتا” و مادرِ آن، سازمان راستگرای “آر اس اس”، به ایدئولوژی برتری‌طلبی “هندو”، اکثریت‌گرایی، و پدرسالاری معتقد هستند. برای زنان، دالیت‌ها (تهیدستان)، و اقلیت‌های مذهبی مانند مسلمانان و مسیحیان برنامه و جایی ندارند. موضوع اصلی، مسائل مربوط به حقوق بشر، تبعیض‌های موجود بر اساس مذهب، طبقه، و جنسیت است. دالیت‌ها و قبیله‌ها (مردم بومی) که در نظام طبقاتی کاست‌ها مردمی با پایگاه اجتماعی‌ای پایین به‌شمار می‌آیند هرروزه با تبعیض مواجه می‌شوند. بر اساس جهان‌بینی این حزب و سازمان مادرِ آن، زنان شهروندان درجهٔ دوم در نظر گرفته می‌شوند، شهروندانی که هیچ نقشی در زندگی عمومی ندارند.
ما در ده سال گذشته شاهد افزایش حمله‌ها علیه زنان، دختران، دالیت‌ها، مسلمانان، و مسیحیان بوده‌ایم. این‌ها برخی از مسائلی هستند که باید فوراً به آن‌ها پرداخته شود زیرا موجب ازهم گسستن و نابودی تاروپود اجتماعی کشور ما می‌شوند. ما باید با فشار آوردن بر دولت اطمینان حاصل کنیم چنین حمله‌هایی رخ ندهند و عاملان آن‌ها مجازات شوند. ما به قانون تضمین اشتغال شهری نیاز داریم، قانونی که برای حفظ حداقل بهای تمام شده تولید، حمایت از کشاورزان را تضمین کند. قانونی که افزایش تخصیص بودجه برای آموزش، بهداشت، و طرح اشتغال روستایی (برای حداقل ۱۰۰ روز اشتغال) و طرح‌های مرتبط با زنان و مراقبت از کودکان را تضمین کند. این‌ها حداقل اقدام‌هایی هستند که یک دولت باید به‌نفع تهیدستان و ستمدیدگان انجام دهد.
سؤال: در دنیایی ایده‌آل سیاست خارجیای مترقی و حامی صلح در هند چگونه خواهد بود؟ آیا فکر می‌کنید نتایج این انتخابات آغازی ممکن در این راستا می‌تواند باشد؟
هند یکی از بنیان‌گذاران “جنبش عدم‌تعهد” (NAM) است ولی اکنون نقشی را که از آن انتظار می‌رود در چنین خط‌مشی‌های (پلتفرم‌های) چند‌جانبه ایفا نمی‌کند. سیاست خارجی مترقی و طرفدار صلح به‌معنای داشتن روابط دوستانه با همسایگان‌مان، بالا بردن صدای اعتراض‌مان در برابر تجاوزهای امپریالیستی، و از همه مهم‌تر، هم‌سویی با منافع همه کشورهای درحال‌توسعه برای مقابله با معضل‌هایی مبرم مانند تغییرات آب‌و‌هوایی، بدهی‌ها، خلع‌سلاح، و جز این‌ها، است. این امر تنها به‌وسیلهٔ مردمی هوشیار که دائماً دولت را زیر نظر داشته باشند و از همه انحراف‌های آن جلوگیری کنند تضمین می‌شود.
به نقل از «نامۀ مردم»، شمارۀ ۱۲۱۰، ۲۸ خرداد ۱۴۰۳
