درباره نقش جنبش کارگری و سندیکایی در تحول‌های فرانسه

مصاحبهٔ “سوفی بینه”، دبیرکل “ث ژ ت”، به‌مناسبت بزرگداشت هشتادمین سالروز برنامهٔ “جبهه ملی مقاومت فرانسه”

“آلن آلفون لیر”، رهبر ملی سابق  “ث ژ ت”، در مقاله‌ای در روزنامه اومانیته نوشته‌ است: “جمله معروف آنتونیو گرامشی احتمالاً هرگز تا این اندازه مورد توجه نبوده است: ٬دنیای قدیمی درحال مرگ است، و جدید برای ظاهر شدن در تأخیر، و در این تاریک‌روشنا هیولاها سر برمی‌آورند.٬”  کشورهای “دموکراتیک” در خدمت سرمایه‌داری، سرمایه‌داری‌ای که چهل سالی است از جانب نولیبرالیسم تحمیل می‌شود، نه تنها جلو پیشرفت راست افراطی را نمی‌گیرند، بلکه آن را ترویج هم می‌کنند. باید گفت این دولت‌ها دیگر برای خدمت به منافع عمومی تصمیم نمی‌گیرند، بلکه فقط برای تأمین مالی اقتصاد تلاش می‌کنند. یونان چند سال پیش آن را تجربه کرد و تحمیل قانون بازنشستگی سال گذشته به‌وسیلهٔ ماکرون در فرانسه نمونه دیگری از آن است. “آلن آلفون لیر” معتقد است شرط جلوگیری از گسترش هیولای راست افراطی آن است که حزب‌های چپ و پیشرو مانند اتحادیه‌ها و سندیکاها، در سطح ملی و بین‌المللی متحد شوند و به‌رغم اختلافات خود یک پروژه اجتماعی تنظیم کنند که در آن کار و طبیعت دیگر به‌عنوان کالا در نظر گرفته نشود. به‌ویژه در شرایط بحرانی امروز که  بسیاری از انجمن‌های زیست‌محیطی بین‌المللی اعلام می‌کنند بدون خروج از سرمایه‌داری اوضاع‌واحوال آینده کرهٔ زمین قابل زندگی نخواهد بود. هشتاد سال پیش در ۱۵ مارس ۱۹۴۴/ ۱۳۲۳ خورشیدی اعضای ” شورای ملی مقاومت فرانسه” به‌نمایندگی از جانب کل جامعه فرانسه، برنامه‌ای برای دموکراسی اقتصادی و اجتماعی‌ای واقعی و “خروج از فئودالیته‌های اقتصادی و مالی ساختار اقتصادی” تصویب کردند. “سوفی بینه”، دبیرکل سندیکای “ث ژ ت”، در مقدمه‌ای که برای چاپ جدید این برنامه – “روزهای خوش” (les Jours heureux)- نگاشته بازخوانی‌ای از آن ارائه می‌دهد که بنا بر آن فرضیه‌هایش هنوز هم توجه‌برانگیزند: “دو موضوع برجسته است و سیمای این گردهمایی را تشکیل می‌دهد، اومانیسم رادیکال و تمایل به بازیابی قدرت تسلط بر اقتصاد.” او در این مورد به پرسش‌های روزنامه اومانیته پاسخ داده که بخشی از آن چنین است:

 

س- چگونه برنامهٔ شورای ملی مقاومت منبعی الهام‌بخش است؟

-این برنامه بزرگ‌ترین دوره اصلاحات اقتصادی و اجتماعی از زمان انقلاب فرانسه را به‌وجود آورد. اگر از من نخواسته بودند، هرگز جرئت نمی‌کردم بر این متن پرتوان که در مقابل آن احساس مشروعیت نمی‌کردم مقدمه‌ای بنویسم. من با توجه به اینکه این امر به رسمیت شناختن نقش اتحادیه‌های کارگری به‌ویژه ث ژ ت در مقاومت و دفاع دوران جنگ و سپس بازسازی فرانسه را امکان‌پذیر می‌کند، این پیشنهاد را پذیرفتم.

آخرین رئیس شورای ملی مقاومت لوئی سیان*** دبیرکل ث ژ ت بود. نزدیک یک سوم اعضای شورای از اعضای اتحادیه‌های کارگری بودند. ورود میساک و ملینه منوچیان به پانتئون **، شناخت نقش کارگران در مقاومت است.

هدف این برنامه نه تنها رهایی ملی بلکه تجزیه و تحلیل و گسست از آنچه همدستی با اشغالگران را موجب شد تعیین شده. از این رو این برنامه ، در گسست  کامل از رژیم ویشی و قدرت پول بود. ودو موضوع برجسته می شود، اومانیسم رادیکال و تمایل به بازیابی قدرت تسلط بر اقتصاد.

 

س- آیا این دو فرضیه این روزها معتبر هستند؟

-بله. با این حال ، بیایید برای گذشتهٔ اسطوره‌ای دلتنگی نکنیم. این برنامه کاستی‌هائی نیز داشت از جمله در مورد جایگاه زنان و مسائل مرتبط با سلطه استعماری فرانسه. کشتار ستیف، از ۸ ماه مه ۱۹۴۵/ ۱۳۲۴ خورشیدی  آغاز شد. مردم  مقاوم الجزایر می‌خواستند از اصول برآمده از مقاومت  بهره‌مند شوند. جهان تغییر کرده است و امروزه مسائل تازه‌ای مطرح است به‌ویژه در مورد چالش محیط زیست و جهانی شدن اقتصاد.

 

برنامه دو بخش داشت، یکی مبارزه مسلحانه با اشغالگران و دیگری در مورد برنامه اصلاحات. این دو بخش امکان ایجاد محتوای تهاجمی مفهوم مقاومت را فراهم می آورد: مبارزه و دفاع از خود، و درعین‌حال، اجرای پروژهٔ یک پیروزی. بنابراین، مسئله کپی کردن برنامه نیست، بلکه الهام گرفتن از اصول آن است. در سال ۱۹۴۴/ ۱۳۲۳، مسائل زیست‌محیطی وجود نداشت، موضوع بازسازی فرانسه ویران شده بود. امروز، برنامه‌ریزی برای برطرف کردن چالش‌های اجتماعی و زیست‌محیطی ضروری است.

 

س- آیا برنامه شورای ملی مقاومت قدرت خود را همچنین  از پذیرش آن از سوی طیف گسترده‌ای از نیروهای اجتماعی و سیاسی، جلب نمی‌کند؟

-این توافق  قوی است، زیرا بر اساس منافع جبهه کار بنا شده ‌است. سرمایه‌داری، با همدستی با آلمان نازی، از این توافق حذف شده بود. این برنامه نتیجه سازشی سیاسی است و نه اقتصادی. پس از آزادی فرانسه ما پیشرفت‌های متعددی کرده‌ایم: شوراهای کار، جایگاه  نمایندگان کارگران و کارمندان دولت، و البته ملی‌سازی… با قوانین ماه فوریه ۱۹۴۵/ ۱۳۲۴ و قانون ماه مه ۱۹۴۶/ ۱۳۲۵ برای تحمیل شوراهای کار با وجود مخالفت شدید کارفرمایان. امروز، چون هشتاد سال پیش، سهم و جایگاه کارگران در تصمیم‌گیری استراتژیک در شرکت‌ها، مسئله‌ای کلیدی در مبارزات طبقاتی با سرمایه‌داری است.

 

س- یکی از درس‌هایی که از شورای ملی مقاومت ترسیم می‌کنید “ساخت‌و‌ساز  از پایین” است. منظورتان چیست؟

-ما در دورانی اقتدارگرایانه هستیم. استفاده از قدرت نه تنها به‌وسیلهٔ حکومت، بلکه از طرف شرکت‌ها از طریق مدیریت هرچه سخت‌تر نیز صادق است: تصمیم از بالا، در صورتی‌که برنامه شورای ملی مقاومت به‌اتفاق آرای  اعضای آن، در شرایط جنگ، و شرایط مخفی به‌تصویب رسید. و این بهانه‌ای برای کوتاه کردن بحث و گفتگو نبود، بحث و گفتگویی که تقریباً نُه ماه به‌طول انجامید. بیشتر محتوای این برنامه با رهبری لوئی سیان رهبر ث ژ ت و استقبال پویای عمومی انجام گرفت. ژنرال دوگل به جبههٔ ملی مقاومت نیاز داشت تا این برنامه را  به انگلستان و آمریکا که مخالف آن بودند تحمیل کند. پس از آزادی، زورآزمائی با دولت موقت آغاز شد. لوئی سیان ابتکارات تازه‌ای به‌کار گرفت، چون گردهمائی بزرگ در والدیو، ۷ اکتبر ۱۹۴۴/ ۱۳۲۳، جنبش رنسانس فرانسه در سال ۱۹۴۶/ ۱۳۲۵ به‌مناسبت فتح پاریس و اجرای برنامه جبههٔ مقاومت.

 

س- شما خواستار بازسازی رابطه سندیکاهای کارگری با سیاست هستید، نه بند و ریسمان انتقال ( واژه‌هایی که جناح راست برای رابطه ث ژ ت با حزب کمونیست فرانسه به‌کار می‌برد). جایگاه ث ژ ت چیست؟

-مارسل پل و آمبرواز کروازات، دو وزیر دولت از اعضای ث ژ ت بودند، و در اجرای دستاوردهای اصلی کارگران نقش اساسی داشتند. لوئی سیان در مقام رئیس ث ژ ت و ایفای نقش خود به‌منزلهٔ ضد قدرت از قبول مقام وزارت خودداری کرد. اگرچه با داشتن چندین وزیر و معاونان، ث ژ ت  در نقش خود به‌منزلهٔ ضد قدرت باقی ماند و نبرد به‌رهبری لوئی سیان رهبر شورای ملی مقاومت  و ث ژ ت فعالیت‌های مارسل پل و آمبرواز کروازات را تقویت کرد.  ث ژ ت اتحادیه‌ای است که قصد دارد در حوزه سیاسی مداخله کند، نه در مقام یک حزب، بلکه برای دفاع از کارگران. مبارزه سندیکایی از ظرفیت اتحاد برخوردار است، همان‌طور که در طول بسیج در سال ۲۰۲۳/ ۱۴۰۲ نشان دادیم. در سال ۱۹۳۴/ ۱۳۱۳، اتحاد مجدد ث ژ ت برای پویایی جبهه مردمی تعیین کننده بود. در سال ۱۹۴۳/ ۱۳۲۲، توافق‌نامه‌های پروکس (بازسازی ث ژ ت) به برپایی شورای ملی مقاومت کمک کرد.

 

*برنامه شورای ملی مقاومت با نام “روزهای خوش” متن فرانسوی است که به‌اتفاق آرا از سوی شورای ملی مقاومت در ۱۵ مارس ۱۹۴۴ / ۱۳۲۳ تصویب شد.

**پانتئون، پس از انقلاب فرانسه برای احترام به شخصیت‌های بزرگی در تاریخ فرانسه انتخاب شد.

*** لوئی سیان علاوه بر رهبری ث ژ ت در سال‌های دهه ۱۳۲۰ خورشیدی در مقام دبیرکل فدراسیون جهانی سندیکاهای کارگری برگزیده شد. او در سفر به تهران در سال‌های ۱۳۲۴- ۱۳۲۵ با رهبری “شورای متحده مرکزی” دیدار و در عضویت شورای متحده مرکزی در فدراسیون جهانی سندیکاهای کارگری نقش مستقیم و مؤثر داشت. لوئی سیان همواره از مدافعان استوار جنبش کارگری و سندیکایی کارگران ایران بود و رابطهٔ محکم با رهبری شورای متحده مرکزی داشت.

 

[منبع نقل مقالات مورد استفاده: روزنامه اومانیته. تارنامه‌های سندیکای ث ژ ت]

۱.‌ یک بین‌المللی جدید برای ایجاد امید در سمت چپ.

https://www.humanite.fr/en-debat/gauche/une-nouvelle-internationale-pour-creer-de-lespoir-a-gauche

۲.‌  ث ژ ت  هشتادمین سالگرد برنامه شورای ملی مقاومت CNR ۱۵ مارس ۲۰۲۴ را جشن می‌گیرد.

https://cd30.reference-syndicale.fr/2024/03/la-cgt-celebre-les-80-ans-du-programme-du-conseil-national-de-la-resistance-le-15-mars-2024/

۳.‌ بیایید دنباله “روزهای خوش” ( نامی که برای برنامه شورای ملی مقاومت فرانسه در دوران جنگ دوم جهانی انتخاب شد) را بنویسیم

https://www.cgt.fr/cnr

۴.‌ هشتاد سال پیش شورای ملی مقاومت فرانسه  CNR .

Il y a 80 ans, le CNR…

۵.‌ برنامه شورای ملی مقاومت.

https://eduscol.education.fr/document/31786/download

۶.‌ سوفی بینه Sophie Binetدبیر کل سندیکای ث ژ ت CGT . سوفی بینه: “ما به یک  گسست نیرومند در سطح برنامه  CNR  نیاز داریم “.

https://www.humanite.fr/social-et-economie/cgt/sophie-binet-nous-avons-besoin-dune-rupture-aussi-forte-que-celle-posee-par-le-cnr

 

به نقل از ضمیمۀ کارگری «نامۀ مردم»، شمارۀ ۸۷، ۲۵ تیر۱۴۰۳