کارنامهٔ شرم‌آورِ دولت کانادا در دفاع از فاشیسم!
دولت فدرال کانادا خود را در دام رسوایی شرم‌آور نازی‌ها گرفتار کرده است. به‌تازگی به وزارت میراث کانادا اطلاع داده شد که بیش از نیمی از ۵۵۰ نام حک شده بر روی دیوار خاطرهٔ “یادبود قربانیان کمونیسم” در “اُتاوا” (پایتخت کانادا) نازی هستند یا در ارتباط با گروه‌های فاشیست بوده‌اند.
روزنامه ” اُتاوا سیتیزن” نسخه‌ای از گزارشی را که به‌سفارش دولت تهیه شده بود دریافت کرد که در آن نشان داده می‌شود دست‌کم ۳۳۰ نفر از کسانی که تصور می‌شد “قربانیان” کمونیسم باشند عضو سازمان‌های فاشیستی یا همکار آلمان هیتلری در طول جنگ جهانی دوم بودند. بسیاری از آنان در اتحاد شوروی، لهستان، مجارستان، چکسلواکی، یوگسلاوی و دیگر کشورهای اشغال شده از سوی نازی‌ها مرتکب جنایت‌های جنگی شده بودند.
بر اساس تاریخ دستکاری شده برپایی “یادبود قربانیان کمونیسم” در دولت “ستیون هارپر”، نخست‌وزیر پیشین از حزب محافظه‌کار، آغاز شد. در سال ۱۳۸۶، جیسون کنی، وزیر وقت وزارت شهروندی، مهاجرت، و چندفرهنگی کانادا از محل پارکی خصوصی در شهر “تورنتو”ی کانادا که به اعضای جامعه چک و اسلواکی متعلق است، بازدید کرد. در آنجا یک اثر هنری ضدکمونیستی را مشاهده کرد: مردی مصلوب بر روی زمینهای از داس‌وچکش. جیسون کنی که رؤیای جذب رأی‌های هشت میلیون مهاجری در کانادا را در سر می‌پروراند که از کشورهایی آمده بودند که با رهبری حزب‌های کمونیست اداره می‌شدند پیشنهاد داد “دیوار خاطرهٔ” یادبودی همانند آنچه در پایتخت بود در تورنتو ساخته شود. سال بعد، یک گروه خیریه به نام “بزرگداشت آزادی” تشکیل شد تا برای این طرح پول جمع‌آوری کند. اعضای هیئت‌مدیرهٔ آن شامل نامزدهای حزب محافظه‌کار و برخی از سرمایه‌گذاران عمده بودند. از آن‌جایی که این گروه در دستیابی به هدف‌های مالی‌اش همیشه ناموفق بود به‌منظور درخواست کمک‌هایی بیشتر، چه از نظر مالی و چه زمین لازم برای برپایی بنای یادبود، به دولت مراجعه می‌کرد. دولت هارپر قطعه‌ای از زمینهای با ارزش درست در پایین خیابان ساختمان پارلمان، بین دادگاه عالی و ساختمان بایگانی ملی کانادا را به این گروه واگذار کرد.
این طرح از همان آغاز با انگیزه‌های مسلکی و ادعاهای نادرست تاریخی بحث‌برانگیز به راه افتاد. بنای یادبود نخستین، قرار بود در “بزرگداشت” افرادی که در حکومت‌های کمونیستی جان خود را از دست داده‌اند” با صد میلیون “مربع حافظه” نصب شود. رقم “صد میلیون” نفری قربانیان کمونیسم برگرفته از “کتاب سیاه کمونیسم” نوشتهٔ استفان کورتوا در سال ۱۳۷۶ است که او و نویسندگان همکارش در این کتاب تلاش کرده بودند جنایت‌های فاشیسم را کم‌رنگ جلوه دهند و با آماری ساختگی و گزافه‌‌آمیز مرگ‌و‌میر در اتحاد شوروی و دیگر کشورهای سوسیالیستی در طول سده بیستم با رقم‌های میلیونی ارائه دهند. هنگامی که “کتاب سیاه کمونیسم” منتشر شد، کورتوا در مصاحبه‌ای گفت: “به‌نظر من، در مورد نسل‌کُشی از سوی نازی‌ها علیه یهودیان هیچ چیزی برای روی برتافتن [روی برگرداندن] از آن‌ها نیست.”
پس از پیروزی جاستین ترودو و لیبرال‌ها در انتخابات ۱۳۹۶، از دامنهٔ طرح یادبود قربانیان کمونیسم تا حدودی کاسته شد. گنجاندن صد میلیون “مربع حافظه” به “دیوار خاطره” که شامل نام‌های برخی از “قربانیان” برگزیده بود کاهش یافت. همچنین، مکان آن به نقطه‌ای کم‌اهمیت‌تر در پایتخت منتقل شد. جاستین ترودو همچنین برای واگذاری زمین و تأمین بخش عمده‌ای از هزینه ۷/۵ میلیون دلاری این بنای یادبود از بودجه خدمات همگانی استفاده کرد. سیاستمداران تمامی حزب‌های سیاسی اصلی کانادا همچون محافظه‌کاران، لیبرال‌ها، دموکرات‌های جدید، و سبزها در حمایت از چنین اقدامی بیانیه‌ای صادر کردند.
با این وجود تاریخ ساختگی‌ای که از آن برای توجیه طرح یادبود به‌کار گرفته شده بود پایان ماجرا نبود. سازمان‌های یهودی هشدار دادند که در میان نام‌های پیشنهادی برای یادبود، نام جنایتکارانی که در کشتار جمعی یهودیان دست داشتند دیده می‌شود، اما این هشدار آن‌ها نادیده گرفته شدند.
در سال ۱۴۰۰، در حالی که جمع‌آوری کمک مالی همچنان ادامه داشت، گزارش‌هایی منتشر شد که نشان می‌داد سازمان مسئول بنای این یادبود، چندین کمک مالی از سوی ستایش‌کنندگان همکاران نازی‌ها و دیگر فاشیست‌ها را هم پذیرفته است. در این گزارش‌ها به‌طورمشخص به دو نام اشاره می‌شود، یکی “رومن شوخویچ” (ملی‌گرای تندرو اوکراینی که فرماندهٔ نظامیانی بود که در کشتن یهودیان و لهستانی‌ها دست داشتند) و دیگری “آنته پاولیچ” بود (دیکتاتور دست‌نشاندهٔ نازی‌ها در کرواسی و مسئول هماهنگی در کشتار جمعی یهودیان در بالکان. بیش از ۴۰۰ هزار نفر در دورهٔ حکومت او کشته شدند).
افرایم زورف، جوینده سرشناس رهبران و کارگزاران نازی و مدیر مرکز “سیمون ویزنتال” در اورشلیم که نمی‌توان گفت سازمانی دوستدار کمونیست‌ها است در زمان بنای این یادبود گفت: “اگر کانادا یادِ آنته پاولیچ یا رومن شوخویچ را گرامی بدارد پیشینه حقوق بشری‌اش را یک‌راست می‌تواند به سطل زباله بیندازد.” افرایم زورف در ادامه گفت: “از آغاز استقلال دوباره کشورهای اروپای شرقی پس از فروپاشی اتحاد شوروی، کم‌و‌بیش همه دولت‌های اروپای شرقی، و عنصرهای ملی‌گرای تندرو در گروه‌های اجتماعی مهاجر به تُرهات و یاوه‌گویی‌هایی در مورد هم‌ترازی جنایت‌های امپراتوری رایش سوم یا هیتلر و کمونیسم همچون بخشی از تلاش گسترده‌تر به تحریف تاریخ هولوکاست و جنگ جهانی دوم دامن می‌زنند.”
با این حال، گروه خیریه “بزرگداشت آزادی” با حمایت دولت، و بدون توجه به این انتقادها، از پیش بردن این طرح دست نکشید. با نزدیک شدن زمان به‌پایان رسیدن بنای یادبود قرار شد از این محل در ماه نوامبر ۲۰۲۳ / آبان‌ماه ۱۴۰۲رونمایی شود، اما برنامه‌های برگزاری جشنی باشکوه به‌مناسبت گشایش این بنا ناگهان متوقف شد، زیرا جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا و ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در شهریورماه سال گذشته در پارلمان کانادا به‌مناسبت پاس‌داشت مهمان افتخاری‌ای عضو نیروهای اساس هیتلر به‌پا برخاستند و با دست زدن از او ستایش کردند.
زلنسکی برای درخواست کمک‌های مالی و جنگ‌افزار بیشتر در جنگ با روسیه به کانادا آمده بود، کمکی که تا آن زمان به ۹/۵ میلیارد دلار از سوی دولت کانادا بالغ شده بود. آنتونی روتا، رئیس پارلمان کانادا، فکر می‌کرد دعوت از یاروسلاو هونکای ۹۸ ساله، عضو نیروهای اساس هیتلر، “قهرمانی که برای استقلال اوکراین از روسیه در طول جنگ جهانی دوم جنگید”، فکر خوبی است تا او در نقش یک مهمان افتخاری در سخنرانی رهبر اوکراین حضور داشته باشد.
سازمان “اساس” که بیشتر به‌دلیل شیوه و رفتارش در گرداندن اردوگاه‌های کار اجباری نازی‌ها شناخته می‌شود همچنین شعبه‌ای داشت که از جمعیت کشورهای اشغالی به‌منظور خدمت به هدف‌های فاشیسم سربازگیری می‌کرد. پس از تهاجم آلمان به اتحاد شوروی در سال ۱۹۴۱/۱۳۲۰، یاروسلاو هونکا برای خدمت در ارتش آلمان نازی نام‌نویسی و با نازی‌ها برضد میهن خود همکاری کرد. او در لشکر چهاردهم “گالیسیا وافن اساس گرنادیر” با ارتش سرخ شوروی جنگید و با افتخار عکس‌هایی از خود با یونیفرم سربازان اساس منتشر کرده است.
لشکر گالیسیا در اعدام‌های جمعی اوکراینی‌ها، لهستانی‌ها، یهودیان، و ملیت‌های مختلف دیگر شرکت داشت و همچنین به نیروهای اساس در فاجعهٔ سرکوب قیام یهودیان در گتوی (محله یهودی‌نشین) شهر ورشو، پایتخت لهستان، کمک کرد. ترودو با طفره رفتن از گرامی‌داشت یاروسلاو هونکا، به‌طرزی عجیب سعی کرد در آن زمان روسیه را به‌سبب فریب دادن او برای تشویق نازی‌ها سرزنش کند. ترودو در پاسخ به پرسش‌های خبرنگاران در باره این رخداد گفت: “مهم است که در برابر تبلیغات روسیه و اطلاعات نادرست روسیه کوتاه نیاییم.”
پس از رسوایی جنجال‌آفرین گرامی‌داشت یاروسلاو هونکا، دولت کانادا در اکتبر ۲۰۲۳/مهرماه ۱۴۰۲ دستور داد در مورد نام‌های درج شده بر روی “دیوار یادبود” قربانیان کمونیسم بررسی‌ای کامل انجام شود. اما اکنون فاش شده است که سه سال پیش از این رخداد، وزارت امور خارجه کانادا به وزارت میراث کانادا هشدار داده بود که نباید در ساخت این بنای یادبود شتاب کند. مقام‌های رسمی دولت کانادا در این گزارش نوشتند: “مهم است توجه داشته باشیم بسیاری از طرفداران و مبارزان ضدکمونیست و ضدشوروی، همکاران نازی‌ها بودند و در کشتارهای مستند شده شرکت داشته‌اند. پیش‌بینی ما این است که درج نام‌هایی که به‌طورکامل بررسی نشده‌اند و برآمد هم‌آوایی‌ای گسترده نباشند، جنجال‌هایی توجه‌برانگیز هم در کانادا و هم در خارج از کشور می‌تواند به‌وجود آورد.” با توجه به اینکه بیشترین نام‌های قلم‌زده روی دیوار یادبود در پیوند با رژیم‌های فاشیستی شناخته شده هستند این هشدار در مورد بروز جنجال‌هایی توجه‌برانگیز اکنون به واقعیت تبدیل شده است.
برخی‌ها در کانادا از این چرخش وقایع اصلاً خَم بر ابرو نیاورده و تکان نخورده‌اند.
درو گاروی، یکی از اعضای کمیتهٔ مرکزی حزب کمونیست کانادا و رهبر این حزب در شهر انتاریو، به گزارشگر نشریه دنیای مردم» گفت: “از اینکه بسیاری از کسانی که نام‌شان در فهرست ‘قربانیان کمونیسم’ از سوی گروه‌های مهاجر فاشیست در کانادا تبلیغ و ترویج می‌شود و خودشان نازی و فاشیست بودند نباید تعجب‌آور باشد.”
گاروی اشاره کرد دولت پیشین به‌رهبری ستیون هارپر “با این گروه‌ها همکاری می‌کرد تا از همان ابتدا دستورکار ضد کمونیستی را پیش ببرد.” گاروی این بنای یادبود را در چارچوب ترفندهایی دیرینه از سوی دولت کانادا دانست که از مهاجرانِ ضدکمونیست به‌منظور فروکاستن از کارایی ساختارهای کارگری یا شکاف انداختن در میان جنبش‌های سیاسی پیشرو داخلی به‌کار گرفته می‌شوند. به‌گفتهٔ او، حدود ۲ هزار نازی و همکاران‌شان پس از جنگ جهانی دوم به کانادا دعوت شدند تا در این کشور اقامت کنند. گاروی گفت:”این افراد برای تضعیف کمونیست‌ها و اتحادیه‌های کارگری در محل‌های کار با اتحادیه‌هایی که پیشینه پیکارجویی داشتند کاشته شدند. دولت‌ها و این گروه‌ها ده‌ها سال است که با یکدیگر همکاری می‌کنند تا ضدکمونیسم را رواج دهند و جنایت‌های همکاران فاشیست‌شان در جنگ جهانی دوم را سفیدنمایی کنند.”
اما مبارزه به‌منظور جلوگیری کردن از ساخت بنای یادبود قربانیان کمونیسم تنها مقابله با تحریف تاریخ گذشته نیست. به‌گفتهٔ گاروی، سیاست خارجی کنونی کانادا نیز یکسر درگیر این گفتگوی بی‌حاصل است. گاروی در ادامه گفت: “در حالی که اقدام وزارت میراث کانادا برای حذف این اسامی مثبت است، به‌نظر می‌رسد انگیزهٔ اصلی دولت جلوگیری از شرمساری‌ای است که از سوی روسیه ممکن است مورد بهره‌جویی ناروا قرار گیرد”- همانند رسوایی مهمان افتخاری پارلمان کانادا در پاییز سال گذشته. او افزود: “به‌نظر می‌رسد که آن‌ها [وزارت میراث و دولت کانادا] اکنون به‌قصد پنهان نگه‌داشتن روابط کنونی ٬ناتو٬ با ملی‌گرایان فاشیست اوکراینی در جنگ نیابتی‌شان با روسیه عمل می‌کنند.”
در طول چند سال اخیر همکاران نازی‌ها و چهره‌های تاریخی‌ای راست‌گرا مانند “ستپان باندرا” با تکیه به کارکردشان در گذشته به قهرمانان ملی در اوکراین تبدیل شده‌اند و شبه‌نظامیان فاشیست مسلح، از جمله گردان آزوف، در ارتش رسمی اوکراین گنجانده و با آن یکی شده‌اند.
اما مشکلات ناشی از رویکرد ترودو نسبت طرفداران نازیسم به‌این زودی‌ها از بین نخواهند رفت. حتا اگر نوار گشایش این بنا هنوز بریده نشده باشد، بنای یادبود قربانیان کمونیسم و نام حک شدهٔ کسانی که با نازی‌ها همکاری داشتند بر آن، هم اکنون ساخته شده است. میلیون‌ها دلار از بودجه عمومی برای ساخت آن هزینه شده و شاید میلیون‌ها دلار دیگر باید صرف پاک کردن این نام‌ها شود.
اکنون دولت به‌شدت در تلاش است تا برای نجات یافتن از این طرح ناکامش راهی بیابد. کارولین چایکوفسکی، سخنگوی اداره میراث کانادا، به رسانه‌ها گفت: “بازبینی نام کسان بر دیوار یادبود ادامه دارد. ”
گاروی می‌گوید رسیدگی‌ای کامل به این موضوع لازم است: “افشای کامل تاریخی (در رابطه با این رخداد) باید انجام گیرد، از جمله نام‌های تمام فاشیست‌هایی که ناشناخته باقی مانده‌اند باید آشکار شود، و ساخت و گشایش این یادبود باید متوقف و لغو شود.”
به نقل از «نامۀ مردم»، شمارۀ ۱۲۱۹، ۳۰ مهر ۱۴۰۳
