از مطالبه‌های کارگران مشاغل سخت و زیان‌آور حمایت کنیم!
کارهای سخت و زیان‌آور کار در معدن‌ها، حفر قنات و چاه، کار در استخراج فلزات و کوره های ذوب فلزات، جمعآوری زباله، و اشتغال در نقاط دورافتاده و بد آب‌وهوا را شامل می‌شود. این مشاغل سلامت کارگر و سایر شاغلین را تهدید می‌کند.
در قانون کار نیم‌بند جمهوری اسلامی، اشتغال در کارهای سخت و زیان‌آور به ۳۶ ساعت در هفته محدود شده است، اضافه کاری ممنوع است و ۵ هفته مرخصی سالانه تعیین شده است، ولی درعمل در بسیاری از بخش‌های خدمات، تولید و معدن‌ها خلاف آن دیده می‌شود. برای نمونه، در معدن زغال‌سنگ معدنجو طبس کارگرانی که جان باختند، ۱۵ روز متوالی در آن شرایط سخت و مرگ‌بار کار می‌کردند. روال کار در بسیاری از معدن‌ها و مناطق دورافتاده و بد آب‌وهوا نیز که کارگران با قراردادهایی موقت و از طریق پیمانکارهای دلال نیروی کار استخدام شده‌اند به همین روال است. بسیاری از زحمتکشان که در شرایط طاقت‌فرسا و زیان‌آور کار می‌کنند مانند بخش عمده کارگران قرارداد موقت و پیمانی زیر پوشش قانون کار نیستند و از اندک مزایای موجود در آن هم محرومند.
علاوه بر آن، کودکان‌کار در شرایط جوی نامساعد سرما، بارش برف و باران، و ساعات طولانی در فضای باز مجبور به کار کردن هستند و به‌جای دانش آموختن در معرض آسیب‌های جسمی و روانی قرار میگیرند، و کارگران مهاجر افغانستانی نیز بدون حق داشتن اقامت قانونی، در بسیاری موارد در حالی که سرپناه و خدمات درمانی‌ای ندارند، برای تأمین ملزومات زندگی خودشان و خانواده‌شان به‌ناچار انجام کارهای سخت و زیان‌آور را در کارگاه‌های صنعتی و خدماتی را در نبود امکانات ایمنی می‌پذیرند.
پرستاران نیز که شب و روز استراحت ندارند و اضافه‌کاری برای‌شان اجباری است نیز از زمره زحمتکشان میهن ما هستند که قوانین کارهای سخت و زیان‌آور در مورد آنان اجرا نمی‌شوند. شرایط کاری در بیمارستان‌ها برای‌شان با فشار‌های کاری‌ای مشقت‌بار و دستمزدهایی ناچیز توأم است. در بسیاری موارد مانند مورد “الهه کاظمی”، پرستار بیمارستان لقمان حکیم تهران، به‌دلیل حجم بالای کاری و خستگی مفرط در مرداد ماه سال جاری به کُما رفت، پرستارها به‌اجبار ساعت‌هایی پی در پی کار می‌کنند و درنتیجه در معرض بیماری‌های جسمی و روحی قرار میگیرند.
علاوه بر آن چه در قانون کار نیم‌بند آمده است و اجرا هم نمی‌شود، بر اساس ماده ۷۶ قانون تأمین اجتماعی، کارفرما می‌باید برای کاهش و حذف عوامل زیان‌آور اقدام کند، و شاغلین در کارهای سخت و زیان‌آور می‌توانند زودتر از موعد بازنشسته شوند و از حقوق بازنشستگی بهرمند گردند. کارگران با ۲۰ سال سابقه کار متوالی و یا ۲۵ سال سابقه کار متناوب در کارهای سخت و زیان‌آور و در صورتی که حق بیمه پرداخت شده باشد می‌توانند تقاضای بازنشستگی کنند. حق بیمه برای کارهای سخت و زیان‌آور ۱.۵ برابر بیمه برای مشاغل عادی است. ولی واقعیت امر این است که حکومت جمهوری اسلامی با پیشبرد برنامه تعدیل ساختاری و عدم اجرای صحیح قانون تأمین اجتماعی به بسیاری از کارفرماها و پیمانکارهای دلال نیروی کار این امکان را پیشکش می‌دهد که برای سودورزی و استثمار هرچه بیشتر در قبال کارگران شاغل در کارهای سخت و زیان‌آور مسئولیت‌شان را در اجرای قوانین انجام ندهند. در این رابطه یک کارگر پیمانکار شهرداری می‌گوید: “من کارگر پیمانکار شهرداری در قسمت جمعآوری و حمل زباله هستم مدت ۸ ساله تو شهرداری و جمعاً ۲۳ سال سابقه بیمه دارم. بیمه هامون [به‌جای کار سخت و زیان آور] برای کار عادی رد میشه. جدیداً هم پیمانکار گفته چون بیمه هاتون عادی رد میشه باید هشت ساعت کار کنید. به‌خاطر امنیت شغلی نمی‌‌تونیم اعتراض کنیم. …”
کارگر دیگری که اخیراً بازنشسته شده است در این رابطه می‌گوید: “بنده امسال بر اساس قانون کار سخت و زیان‌آور بازنشسته شده‌ام، می‌خواستم بدانم من که مدت ۲۰ سال هفته‌ای ۴۴ ساعت کار کرده‌ام، در صورتی که می‌بایست ۳۶ ساعت کار کنم می‌توانم برای ساعاتی که اضافه کار کردم از کارفرما شکایت کنم؟ این ۲۰ سال من سالانه ۲۶ روز مرخصی داشته‌ام در صورتی که می‌بایست ۳۵ روز باشه و… کم‌تر به من مرخصی داده‌اند.”
برنامه‌های اقتصادی- اجتماعی ویرانگر حکومت جمهوری اسلامی از جمله مقررات‌زدایی در قوانین کار و تأمین اجتماعی و نبود هیچ‌گونه تعهدی برای اجرای این قوانین حتا نیم‌بند، عملاً دست سرمایه‌داران و کارفرماهای انگلی را برای سودورزی هرچه بیشتر از طریق پایمال کردن حقوق زحمتکشان باز می‌گذارد.
توقف برنامه خصوصی‌سازی و مبارزه با اصلاح قانون کار به‌سود کلان سرمایه‌داران و به‌طورکلی تشدید مبارزه ازجمله برای حقوق بدیهی کارگران و کارکنان مشاغل سخت و زیان‌آور یگانه راه مطمئن برای دستیابی به حقوق شناخته شدهٔ کار است.
به نقل از ضمیمۀ کارگری «نامۀ مردم»، شمارۀ ۹۴، ۸ بهمن ۱۴۰۳
