آنان جنگ را شروع کردند تا امیدهای ما را بکُشند، اما ما اجازه نمی‌دهیم این اتفاق بیفتد
سیمین ف.
زیباتر از جهانِ امید ای دوست در عالمِ وجود، جهانی نیست
هر عرصه را بهار و خزانی هست در عرصهٔ امید، خزانی نیست
صد بار زَهرِ یأس مرا می کشت گر پادزَهرِ من نشدی امید
در تیرگیِ رنج رهم بنمود بس شام تیره تابشِ این خورشید
تا آن زمان که شَهپرِ بومِ مرگ بر جایگاهِ من فَکَنَد سایه
در کارزارِ زندگی‌ام بادا از جادویِ امید بسی مایه
از شعر ”امید“ سرودۀ رفیق احسان طبری
پیش‌گفتار
پس از گذشت حدود پانزده ماه از آغاز نسل‌کُشیِ مردم غزه توسط رژیم نژادپرست اسرائیل و کشته شدن بیش از ۴۵ هزار نفر و مجروح شدن بیش از ۱۰۸هزار نفر بالأخره آتش‌بس در غزه که طرح اولیه‌اش در ۵ ماه مه ۲۰۲۴/ ۱۵ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۳ با میانجیگری مصر و قطر تنظیم شد و حماس یک روز بعد در ۶ ماه مه آن را تأیید کرد و همان زمان آتش‌بس می‌توانست برقرار شود با کارشکنی‌های امپریالیسم آمریکا و رژیم نژادپرست اسرائیل هشت ماه به‌تأخیر افتاد، ولی آتش‌بس در روز یکشنبه ۱۹ ژانویه ۲۰۲۵/ ۳۰ دی‌ماه ۱۴۰۳ رسماً برقرار شد. در این هشت ماهی که طرح آتش‌بس به‌تأخیر افتاد هزاران کودک و زن در غزه کشته شدند و هزاران نفر دیگر مجروح شدند. عدهٔ زیادی به‌خاطر نرسیدن دارو و غذا و به‌علت بیماری‌های واگیردار جان‌شان را از دست دادند. در این مدت رژیم نسل‌کُش و نژادپرست اسرائیل با پشتیبانی مالی و نظامی امپریالیست‌ها خصوصاً ایالات متحده آمریکا با هدف قرار دادن بیمارستان‌ها، مدرسه‌ها، دانشگاه‌ها، خانه‌ها، تأسیسات آب و فاضلاب، کارکنان بخش درمان و روزنامه‌نگاران و خبرنگاران، به هر اهرمی دست زد تا غزه را نابود کنند ولی ناکام ماندند. مردم غزه به‌رغم تمامی فشارها در سرزمین‌شان ماندند و پروژۀ اشغال غزه توسط صهیونیست‌ها شکست خورد.
در آستانۀ آغازِ برقراری آتش‌بس، نتانیاهو با تهدید به اِشغال مجدد غزه و طرح این‌که او با ترامپ در مورد آغاز مرحلۀ دوم اشغال غزه به‌توافق رسیده است در واقع نشان داد که از قریب‌الوقوع بودن آتش‌بس از یک طرف و از قبول اجباری آتش‌بس از طرف دیگر ناراحت است. پس از برقراری آتش‌بس در غزه آغاز حملۀ ارتش اشغالگر اسرائیل و کشتار فلسطینیان در نوار باختری را شاهد بودیم. آمدن ترامپ و ارسال مجدد بمب‌های دو هزار پوندی به اسرائیل، رفع تحریم اشغالگران فاشیست اسرائیلی که برای شهرک‌سازی در کرانۀ باختری در هفته‌های اخیر خانه‌های فلسطینیان را با بولدوزر خراب می‌کنند، و تهدید فلسطین و ایران نشانه‌هایی خوب از سیر اوضاع‌واحوال نبودند، ولی مردم فلسطین به‌رغم تمامی مشکلات و سختی‌هایی که دیده‌اند تردیدی برای ماندن در سرزمین‌شان و ساختن مجدد آن ندارند. گسیل مردم غزه به مسکن‌های ویران شده‌شان در شمال و تأکید بر ساختن آن نشانۀ امید زندگی در مردم قهرمان غزه است.
در آخرین اخبار منتشره، ترامپ باز در چهارچوب طرح خاورمیانۀ بزرگ برنامه‌اش برای اخراج فلسطینیان از غزه را تصریح کرد. وی گفت: “دوست دارم با برخی کشورهای عربی وارد مذاکره شویم و در جایی دیگر خانه بسازیم، تا شاید برای تنوع هم که شده، بتوانند در صلح زندگی کنند. شما درباره حدود یک‌ونیم میلیون نفر صحبت می‌کنید. ما هم کل ماجرا را پاکسازی می‌کنیم و می‌گوییم: ٬خب، تمام شد.٬” در مقابل، “مصطفی برغوثی” این ترهات ترامپ را رد کرده و دربارۀ تلاش‌ها برای پاکسازی قومی هشدار داده و تأکید کرد: “مردم فلسطین متعهد به ماندن در سرزمین خود هستند.” تصویر بالا که از حرکت فلسطینیان به شمال گرفته شده است عزم مردم غزه را برای ماندن در وطن‌شان و ساختن دوبارهٔ غزه نشان می‌دهد.
سؤالی که برای مردم همبسته با فلسطین در اقصی نقاط جهان ممکن است مطرح باشد این است که وظیفۀ ما در این برهه چه است؟ وظیفۀ ما باید ادامۀ همان همبستگی وسیع با مردم فلسطین و افشای سیاست‌های جنگ‌طلبانۀ امپریالیسم در منطقه برای تغییر نقشۀ جغرافیای سیاسی منطقه و ایجاد اسرائیل بزرگ از طریق ادامه دادن به تظاهرات و در حمایت از راه‌حلی باشد که حق تعیین سرنوشت مردم فلسطین را به‌رسمیت می‌شناسد. راه‌حلی که حق مشروع و قانونی ملت فلسطین برای تعیین سرنوشتش و تشکیل یک دولت مستقل فلسطینی در مرزهای سال ۱۹۶۷/ ۱۳۴۶ با پایتختی بیت‌المقدس شرقی را تضمین کند. جنبش تحریم کالاها و شرکت‌های اسرائیلی و نیز متوقف ساختن ارسال تسلیحات نظامی به اسرائیل را همچنان با استواری باید به‌پیش برد. راه آینده دشوار است، ولی ما امیدواریم.
مقالۀ زیر در مورد مقاومت در شرایط سخت جنگ غزه نوشته شده است. این مقاله در بولتن هنری شمارۀ نهم ترای‌کنتیننتال۱ منتشر شده است.
ابراهیم موهانا، هنرمند اهل غزه، از نقاشی همچون ابزاری برای مقاومت استفاده می‌کند و به کودکان یاد می‌دهد در میان تراژدی ابراز امیدواری کنند. در این ماه، ما به کارهای او در کنار مبارزه کوبا علیه محاصره ایالات متحده، نشان دادن همبستگی جهانی از طریق هنر و فعالیت توجه می‌کنیم.
چند روز پیش، یک ایمیل خوانده نشده به‌تاریخ ۲۸ اکتبر پیدا کردم که در ایمیل لیست من گم شده بود. ایمیل از ابراهیم موهانا، هنرمند هجده‌ساله ساکن شمال غزه بود. او نوشته بود: “تنها چیزی که می‌خواهم این است که قبل از مرگم هنرم را با دنیا به‌اشتراک بگذارم” و بدین ترتیب ارتباط ما برقرار شد. او برخی از طرح‌ها و نقاشی‌هایش را که با مداد، پاستل روغنی، رنگ اکریلیک، و خودکار و جوهر ساخته شده‌اند، به‌اشتراک گذاشت. آن‌ها [طرح‌ها و نقاشی‌ها] بیشتر پرتره هستند: مجسمه آزادی، گردنی که در سیم خاردار پیچیده شده، و چهره‌ای اشک‌آلود. شخصی با چفیه، پرچم فلسطین و گل رُز. سه شکل شبح مانند، پیچیده شده در پارچه سفید که با اثر انگشت قرمز آغشته شده است.
این‌ها تصویرهایی هستند که شما می توانید تصور کنید جوانی هجده‌ساله که در غزه زندگی می‌کند آن‌ها را خلق کند و او در این بحبوحۀ نسل‌کُشی‌ای که بیش از یک سال به‌طول انجامیده به بزرگسالی می‌رسد. در سرتاسر جهان، دور از غزه، بارها و بارها تصویرهایی از بیش از چهل هزار فلسطینی، عمدتاً زن و کودک، دیده‌ایم که توسط اسرائیل بدون هیچ مجازاتی به‌قتل رسیده‌اند.
در یکی از پست‌های شبکهٔ اجتماعی ابراهیم آمده است: “آنان جنگ را شروع کردند تا امیدهای ما را بکُشند، اما ما اجازه نمی‌دهیم این اتفاق بیفتد!” و برای او نقاشی، طراحی، نشانۀ مقاومت و دفاع از امید مردمش است. “هنرمند کسی است که از چشم‌ها، ذهن، و خلاقیت‌اش برای انجام کاری مفید، برای رساندن پیامش استفاده می‌کند”. پیام ابراهیم فقط یک پیام شخصی نیست، بلکه یک پیام جمعی است که با کودکان همسایه‌اش که او به آنان هنر آموزش می‌دهد، تهیه شده است. نه چندان دور، ابراهیم در دوران کودکی‌اش، در کلاس‌هایی که توسط معلمش- “محمد سامی“- برگزار می‌شد، خلق هنر را آموخت. “ابوسامی” به آنان آموخت از طبیعت، زباله‌ها، و “هر آنچه در اطراف بود” اثری هنری خلق کنند.
در ۱۷ اکتبر ۲۰۲۳/ ۲۶ مهرماه ۱۴۰۲، محمد سامی در نخستین روزهای حملۀ نسل‌کُشی اسرائیل به غزه کشته شد. ابراهیم به من گفت: “او آدم فوق‌العاده‌ای بود، اما من نمی‌خواهم از کلمه ٬بود٬ استفاده کنم، روح او هنوز زنده است. ابراهیم که تازه به سن بلوغ رسیده است، راه معلمش را دنبال می‌کند. وقتی کلمات به‌راحتی ادا نمی‌شوند، هنر در واقع جای کلام را می‌گیرد. با یک خودکار، یک تکه کاغذ یا حتی یک قوطی غذای خالی، به بچه‌های اینجا در غزه نشان می‌دهم که هنر همه جا هست. این راهی برای گفتن داستان‌های‌مان است، تا آنچه را که در درون‌مان احساس می‌کنیم به زبان بیاوریم. او سعی می‌کند کلاس‌ها را به‌شیوه‌ای سرگرم‌کننده تدریس کند، تا بتوانند کمی هنر را درک کنند و به‌خود افتخار کنند – بالأخره بچه‌های غزه هنوز هم بچه‌اند.
از نقاشی‌های ابراهیم که بسیار مورد علاقۀ من است، پرتره مردی است که چشمانش با دایره های تیره دور آن‌ها، خط‌های متراکمی که چهره جوانی را زودتر از موعد پیر می‌کند به تصویر کشیده است. روی یک شانه یک چفیه می‌کشند، در حالی که دو کاکتوس سبز از روی شانه دیگر جوانه می‌زنند. او طرحی از تصویر اصلی را برای من فرستاد که با گچ سفید روی یک تخته سیاه سبز در مدرسه “اسماء” در همان نزدیکی کشیده شده بود. ابراهیم تاریخ خلق این اثر خود را به‌یاد می آورد – ۲۱ اوت/ ۳۱ مرداد. ماه گذشته اسرائیلی‌ها مدرسه را بمباران کردند. در دوران نسل‌کُشی، یک مدرسه را به همان سرعت و بدون هیچ‌گونه اهمیت دادنی محو می‌توان کرد که خط‌های گچی طرحی را از روی تخته سیاه پاک کرد.
ابراهیم در بازسازی دیجیتالی نسخۀ اصلی طرح به‌عربی نوشت: “ما خیلی صبوریم، حتی کاکتوس‌ها روی شانه‌های ما رشد می‌کنند”. از میان ویرانه‌ها و آوارها، مقاومت فلسطین همچنان جوانه می‌زند، خشخاش و کاکتوس‌ها ناگزیر باز خواهند گشت. به‌مناسبت ۲۹ نوامبر/ ۹ آذرماه ”روز همبستگی جهانی با مردم فلسطین“ ما در انترکنتینانتال، مؤسسۀ تحقیقات اجتماعی، نمایشگاهی از آثار هنری ابراهیم و شاگردانش را راه اندازی می‌کنیم که می توانید آن‌ها را در اینجا مشاهده کنید:https://l1nq.com/0QJG3
تا دنیا به‌نوبۀ خود از نو متولد شود
دختر آب‌های دریا
در اعماق خود خفته است،
من از باروت دوباره متولد شدم
که یک تفنگ چریکی
بر روی کوه پخش کرد
تا دنیا به‌نوبۀ خود دوباره متولد شود،
که تمام دریا دوباره متولد شود
همۀ غبار،
تمام گرد و غبار کوبا.
“تولد دوباره” اثر ”نانسی مورخون“
در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۴/ آبان‌ماه ۱۴۰۳، برای سی‌ودومین سال متوالی، ۱۸۷ کشور در سازمان ملل متحد به محکومیت محاصره غیرانسانی کوبا رأی دادند. فقط همان دو کشوری که مسئول نسل‌کُشی غزه بودند به محاصره رأی مثبت دادند: اسرائیل و آمریکا.
نمایشگاه ”کوبا تنها نیست“، اقدامی برای همبستگی بین‌المللی که هم‌زمان با رأی‌گیری سازمان ملل متحد بود، توسط جنبش هنرمندان در برابر محاصره سازماندهی شد و پنجاه اثر از پانزده کشور را گردآوری کرد. نمایش‌ها در خیابان‌های شهر نیویورک، جشنی جمعی از مقاومت کوبا در برابر محاصره اقتصادی، تجاری و مالی اعمال شده توسط ایالات متحده برای بیش از شش دهه به‌نمایش گذاشت. این محاصره مرگبار بوده است و اثرهای آن به‌ویژه در چند هفته گذشته به‌شدت احساس شده است. طوفان‌های اسکار و رافائل جزیره کارائیب را درنوردید، برق را برای میلیون ها نفر قطع کرد و شبکه برق شکننده را بدتر کرد. به‌دنبال زلزله ۶.۸ ریشتری، این بلایای طبیعی حداقل ۳۴ هزار خانه و زیرساخت‌های ضروری را در سراسر کشور ویران کردند. رسانه‌های غربی سریعاً ناتوانی‌های دولت کوبا را مقصر این فاجعه دانستند، گویی ویرانی دلیلی بر شکست سوسیالیسم است. به‌راحتی از روی محاصره اقتصادی گذشتند و هرگز از آن نام نبردند.
به‌عنوان بخشی از نمایشگاه، “هنرمندان علیه محاصره” جزوه‌ای منتشر کردند که هزینۀ واقعی محاصره را تعیین می‌کرد. هجده روز محاصره معادل هزینۀ نگهداری سالانه (به‌استثنای سوخت و سرمایه‌گذاری) سیستم برق ملی است. یعنی همان سیستم برقی که به‌دلیل محاصره از رده خارج شده و در طوفان‌های سالانه نیز از بین می‌رود. بیست‌ویک ساعت، و نه حتی یک روز کامل محاصره، معادل هزینه خرید انسولین مورد نیاز کشور برای یک سال است. در طول شصت سال گذشته، محاصره بیش از ۱۶۴ میلیارد دلار خسارت به کوبا وارد کرده است و این رقم همچنان در حال افزایش است. الکتریسیته، سوخت، غذا، دارو، فهرست خسارات محاصره ادامه دارد و هیچ جنبه‌ای از زندگی کوبا نیست که آسیبی از این محاصره ندیده باشد.
کائل آبلو، عضو دپارتمان هنر ترای‌کنتینانتال و یوتاپیکس، دربارۀ شرکت خود در این نمایشگاه به ما گفت: “بسیار مهم است که این واقعیت را برجسته کنیم که مبارزه با محاصره دلیلی برای انسانیت است. ” همبستگی بین‌المللی با مبارزات مردمی در سراسر جهان یکی از جنبه‌های کلیدی انقلاب کوبا بوده است. این امر از نظر تولید گرافیک نتیجه پرباری داشته است. هنرمندان کوبایی به مهم‌ترین اهداف جنوب جهانی پیوسته‌اند. عادلانه است که هنرمندان از سراسر جهان نیز به مبارزات مردم کوبا بپیوندند.
می‌توانید نمایشگاه آنلاین را اینجا (https://cubaisnotalone.art ) ببینید و به هنرمندانی بپیوندید که خواستار پایان محاصره ایالات متحده و حذف کوبا از فهرست تروریسم دولتی هستند.
به‌رغم این دوران بسیار دشوار، مردم کوبا به انجام وظایف انترناسیونالیستی ادامه می‌دهند.
بن‌مایه:
1) They Started the War to Kill Our Hopes, but We Won’t Let That Happen
https://thetricontinental.org/triconart-bulletin-ibraheem-mohana/
***
به نقل از «به سوی آینده» دورۀ دوم، سال سوم، شمارۀ ۱۰، آذر ۱۴۰۳
