محمدتقی برومند مبارز آزادی‌خواه و پیکارگر پیگیر و باورمندِ جنبش چپ درگذشت
مردنِ عاشق نمی‌میراندش
در چراغی تازه می‌گیراندش
هوشنگ ابتهاج (ه. ا. سایه)
بیش از ده سال پیش در تاریخ ۱۰ دی‌ماه ۱۳۹۳ به بهانۀ صدمین سالروز تولد م.ا. به‌آذین، که او را بزرگ می‌داشت و می‌ستود، نوشت:
”…همواره در دل انسان‌های شرافتمند و عدالت‌خواه زنده خواهد ماند.“۱
این جملۀ او دربارۀ زنده‌یاد به‌آذین دربارۀ خود او نیز به‌راستی صادق است.
محمدتقی برومند پیکارگر راه آزادی و عدالت در دو رژیم پادشاهی و ولایی و آرمان‌خواهِ سخت‌کوشِ جنبش چپ و کمونیستی ایران در روز ۳۰ خردادماه ۱۴۰۴ در شهر برلین (آلمان) چشم بر این جهان پرآشوب فروبست.
محمدتقی برومند نویسنده و مترجم توانا و نام‌آشنای جنبش چپ ایران در ۱۷ خردادماه ۱۳۱۱ در بابل و در خانواده ای کارگری و زحمتکش به دنیا آمد و ازهمان آغاز با فقر و تنگ‌دستی محرومان و فرودستان جامعۀ ایران آشنا شد. اما این خود به همراه ذهن پویا و جستجوگرش باعث شد که از همان سنین جوانی به حزب تودۀ ایران بپیوندد و استعداد و توانایی‌های بزرگش را در خدمت جنبش کارگری و کمونیستی ایران قرار دهد. پس از کودتای ۲۸ مرداد، توده‌ای جوان، مبارز و شناخته‌شدۀ شهر بابل ناچار به ترک زادگاهش شد و به تهران گریخت. در این سال‌ها در کنار کارگری به تحصیل در دانشگاه تهران پرداخت و از دانشکدۀ حقوق فارغ‌التحصیل شد.
با یادگیری زبان فرانسه به ترجمه و تالیف کتاب‌هایی ارزشمند در پهنۀ اقتصادی، آموزشی و تربیتی، فلسفی و فرهنگی روی آورد و تلاش کرد با جستارها و ترجمه‌های درخشانش به انتشار اندیشه‌های ماتریالیستی و مارکسیستی در ایران یاری رساند.
او در زمان رژیم پادشاهی در ایران و برای گریز از تیغ سانسور تلاش می‌کرد در ترجمه‌ها و نوشته‌هایش به‌جای کاربرد مفاهیم و مقوله‌های مشخص مارکسیستی با زبردستی از معادل‌های آن‌ها استفاده کند تا نوشته‌هایش بتوانند هرچه کمتر حساسیت سانسورچیان را برانگیزند و از این راه بیشتر بتوانند از تیغ تیز سانسور بگریزند. اگر چه این امر از دید رژیم‌های پادشاهی و ولایی هرگز پوشیده نماند و کارگزاران هر دو رژیم او را به زعم خود به ”مسموم کردن افکار جوانان“ متهم می‌کردند.
او در نوشته‌هایش در کنار نام واقعی خود بیشتر از نام مستعار ب. کیوان (به یاد زنده‌یاد مرتضی کیوان) و همچنین کمتر از نام وحید کیوان استفاده می‌کرد.
زنده یاد محمدتقی برومند با انقلاب بهمن ۱۳۵۷ دوباره به فعالیت در صفوف حزب تودۀ ایران روی آورد و با بنیادگذاری حزب ”اتحاد دمکراتیک مردم ایران“ از سوی زنده‌یاد م.ا. به آذین که به او علاقه‌ای ژرف داشت و همواره احترام می‌گذاشت به همکاری و فعالیت در این حزب پرداخت. البته این علاقه و رابطۀ او با به‌آذین رابطه‌ای دوطرفه بود. به‌آذین نیز محمدتقی برومند را از یاران و نزدیکان مورد اعتمادش به شمار می‌آورد.
برومند سال‌ها پیش از آن کتاب ”ماکارنکو، انسانِ مربی و نویسنده“ را به به‌آذین تقدیم کرده بود. این کتاب در خردادماه سال ۱۳۵۲ با نام ب. کیوان ترجمه و منتشر شده بود.
برومند در سال‌های نخست انقلاب بهمن ۵۷ در کنار دیگر فعالیت‌هایش با ”جمعیت ایرانی هواداران صلح“ نیز همکاری می‌کرد. او با یورش حکومت جمهوری اسلامی به حزب تودۀ ایران در بهمن‌ماه ۱۳۶۱ به کشور افغانستان گریخت و پس از مدتی مسئولیت ”رادیوی زحمتکشان ایران“ را که از افغانستان پخش می‌شد بر عهده گرفت. این رادیو در آن هنگام، رادیوی مشترک حزب تودۀ ایران و سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) و نمونه‌ای درخشان از فعالیت و اتحاد عمل نیروهای چپ بود. رفیق برومند حدود پنج سال با پشتکار و تلاشی شبانه‌روزی مسئولیت رادیو زحمتکشان ایران را عهده‌دار بود.
او پس از خروج ارتش اتحاد شوروی از افغانستان و شدت گرفتن درگیری‌ها میان ”مجاهدین“ افغانستان و دولت مرکزی این کشور در اسفندماه ۱۳۶۸ این کشور را ترک و به آلمان غربی مهاجرت کرد. او تا پایان عمر پربار خود در این کشور زیست و فعالیت‌های سیاسی، اجتماعی، پژوهشی و همچنین نگارش و ترجمه‌هایش را به‌پیش برد.
از محمد تقی برومند ده‌ها کتاب۲ و جستارهای پژوهشی و تئوریک در خدمت به جنبش چپ و عدالتجویانه مردم ایران به یادگار مانده است. این گنجینۀ عظیم ارثیه‌ای والاست که ما را به او و تلاش‌های خستگی‌ناپذیرش در پخش بذر خرد و دانایی در کشورمان دلالت می‌دهند.
هیئت تحریریۀ ”به‌سوی آینده“ درگذشت محمدتقی برومند مبارزِ پیگیرِ منافع زحمتکشان و آرمان‌خواه و تلاشگر جنبش چپ و کمونیستی ایران را به خانوادۀ ارجمند او و تمامی بستگان، دوستان و دوستداران گرامی‌اش تسلیت می‌گوید.
یاد عزیزش گرامی و سبز باد!
بن‌مایه و پی‌نوشت:
۱ – ”یک‌صدمین سالروز تولد زنده‌یاد م. ا. به‌آذین نویسنده و هنرمند نامدار ایران! ”
www.iran-chabar.de/article.jsp?essayId=64682
۲ – برای دیدن کتاب‌های محمدتقی برومند می‌توانید به تارنمای ”نگرش“ (لینک زیر) مراجعه کنید:
www.negaresh.de/?page_id=1098
به نقل از «بسوی آینده» شمارۀ ۱۲، مردادماه ۱۴۰۴