اعتراض‌ها فزاینده در دانشگاه‌های ایران
با آغاز سال جدید تحصیلی و بازگشایی دانشگاه‌ها و خوابگاه‌ها در ترم پائیزی و نیز سالگرد خیزش “زن زندگی آزادی” حرکت‌هایِ اعتراضیِ دانشجویان و حقوق‌بگیران دانشگاه‌های مختلف در مقابله با سیاست‌های ضددمکراتیک و غیرعادلانۀ آموزشی که در چهارچوب سیاست‌های کلان اقتصادی و اجتماعی رژیم اجرا می‌شود را شاهد بودیم. رژیم در آستانۀ سالگرد خیزش زن زندگی آزادی در دانشگاه‌ها به کنترل شدید دانشجویان و اعمال فشار برای پوشش اجباری دست زد. بر اساس گزارش الهه محمدی در روزنامۀ “هم‌میهن”، تذکرهای مکرر دربارهٔ حجاب، سختگیری‌ها در ورود و خروج و ارجاع پی‌درپی دانشجویان به کمیتهٔ انضباطی که به‌گفتهٔ دانشجویان از زمان ریاست “زهرا ناظم‌بکایی” در سال ۱۴۰۱ شروع شده بود حالا و با شروع سال تحصیلی تازه و ابلاغ بخشنامه‌های معاونت دانشجویی و حراست دانشگاه، بار دیگر شدت گرفته است. در گزارشی دیگر که در شبکه‌های اجتماعی در این مورد منتشر شده است نشان از شدت یافتن کنترل دانشجویان در دانشگاه آزاد تهران دارد. در این گزارش آمده است: “برخوردهای سرکوبگرانه حراست دانشگاه آزاد تهران دستکم در دو واحد تهران شمال و تهران مرکز، در روزهای اخیر شدت گرفته است. در دانشگاه آزاد تهران شمال، به‌گفتهٔ دانشجویان با تغییر رئیس حراست دانشگاه، محدودیت‌های پوششی بسیار توهین‌آمیزی اعمال شده که یادآور وضعیت سال‌های دهه ۶۰ است. در این واحد دانشگاهی طی دو روز گذشته مأموران حراست از ورود تعدادی از دختران دانشجو به دانشگاه به دلیل نوع پوشش جلوگیری کرده‌اند. یکی از دانشجویان در این باره می‌گوید: ٬زورشان به خیابان نمی‌رسد، جای دیگری قدرت‌نمایی می‌کنند.٬” همزمان، گزارشی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که از اعمال محدودیت‌های مشابه و برخورد نامناسب با دانشجویان به دلیل پوشش حاکی است. حراست این واحد دانشگاهی اخیراً اعلام کرده که مانتوی دختران دانشجو “باید تا زیر زانو باشد” وگرنه از ورود آنان به دانشگاه جلوگیری خواهد شد.
سیاست‌های پولی‌سازی آموزش، گران‌تر کردن شهریه، و پایین آوردن امکانات رفاهی دانشجویان نیز وجه دیگری است که شدیداً بر زندگی علمی و اقتصادی دانشجویان خصوصاً دانشجویانی که از شهرهای دیگری برای تحصیل آمده‌اند، تأثیر گذاشته و شرایط سختی را برای آنان به‌وجود آورده است.
در هفته‌های اخیر وزارت علوم و مدیریت دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی مجموعه‌ای از تصمیم‌های اقتصادی را به اجرا گذاشته‌اند که زندگی روزمرۀ دانشجویان را به‌چالش کشیده، تصمیم‌هایی که بر اساس سیاست‌های پولی‌سازی آموزش و نیز اجرای الگوهای نولیبرالی برای آموزش در سطح‌های مختلف است. این تصمیم‌ها از افزایش ۴۷ درصدی نرخ غذای دانشجویی و ۴۰ درصدی قیمت خوابگاه گرفته تا دو تا پنج برابر شدن نرخ غذای دانشجویی برای دانشجویان سنواتی (در حالی که سنوات مجاز هم طی سال‌های متمادی و به شکل پلکانی کاهش یافته است) به شکل همزمان و فشرده اعمال شده‌اند. بر اساس اجرای این سیاست‌ها، نابرابری اقتصادی برای دسترسی به آموزش تشدید می‌شود. دانشجویانی که روی خوابگاه ارزان قیمت و غذای یارانه‌ای حساب می‌کنند عملاً یا مجبور به ترک تحصیل می‌شوند یا اشتغال زودهنگام را پیشه می‌کنند. دانشجویان مجبور خواهند شد به کارهایی پاره‌وقت روی بیاورند و بنابراین فرصت کافی برای مطالعه و پژوهش نخواهند داشت. این شیوه‌ها تشدید طبقاتی شدن آموزش را به‌دنبال داشته است. به‌طور‌مثال، جمعی از دانشجویان دانشگاه “هاتف” زاهدان در نامه‌ای اعلام کرده‌اند افزایش ناگهانی و چشمگیر شهریه‌ها فشار مالی سنگینی بر آنان وارد کرده و ادامۀ تحصیل بسیاری از دانشجویان را با مشکل جدی مواجه ساخته است. دانشجویان گفته‌اند: “این افزایش هزینه‌ها نه‌تنها ادامه تحصیل بسیاری از دانشجویان را با چالش روبه‌رو کرده، بلکه عدالت آموزشی و فرصت برابر برای تحصیل را نیز تحت تأثیر قرار داده است.” دانشجویان با ابراز نگرانی از وضعیت پیش‌آمده تأکید کرده‌اند: “مشکلات مالی و روحی ناشی از این افزایش شهریه‌ها، فضای آموزشی را متشنج کرده و امکان تمرکز بر تحصیل را از ما گرفته است.” به‌گزارش خبرآنلاین، شهریه دانشگاه آزاد باز هم دغدغه دانشجویان و خانواده‌ها شد. یکی از دانشجویان می‌گوید شهریه ثابت رشته‌های علوم انسانی در ترم گذشته حدود ۲ میلیون تومان بود، اما در ترم جدید به‌طورناگهانی به ۱۱ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان رسیده است.
تمامی این مشکلات مالی وضعیتی را به‌وجود آورده است که دانشجویان و حقوق‌بگیران دانشگاه‌ها یکی پس از دیگری درآستانهٔ دست زدن به گردهمایی‌های اعتراضی برای تغییر این وضعیت هستند. دانشجویان خوابگاه جی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در اقدامی اعتراضی غذای خوابگاه را تحریم کرده و از خوردن آن خودداری کردند. معترضان ظروف غذای توزیع شده را به‌صورت ردیفی روی زمین خوابگاه چیدند تا نارضایتی خود را آشکارا نشان دهند. جمعی از کارکنان دانشگاه صنعتی شریف نیز در حرکتی اعتراضی مقابل ساختمان معاونت اداری مالی تجمع اعتراضی کرده و پس از دقایقی به سمت دفتر ریاست دانشگاه حرکت کردند. این تجمع که ادامهٔ اعتراض‌های ماه‌های گذشتهٔ این کارکنان است، به دلیل مشکل‌های معیشتی و رفاهی صورت گرفت. معترضان از وضعیت نابسامان موضوع‌هایی چون پایهٔ تشویقی، سرویس ایاب و ذهاب، کیفیت غذا، مشکلات مسکن، و وضعیت سنوات کارکنان شرکتی سخن گفتند، مشکل‌هایی برهم انباشته که به‌گفتهٔ این کارکنان سال‌هاست راه‌حلی برای آن‌ها ارائه نشده و وعده‌های تکراری هم هیچ‌گاه به نتیجهٔ ملموس نرسیده است. دانشجویان دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی تهران دو روز دست به تحصن و تجمع اعتراضی زدند. این اعتراض‌ها بامداد دوشنبه ۷ مهرماه در خوابگاه دانش گسترش یافت. دانشجویان این خوابگاه با سر دادن شعارهایی علیه سیاست‌های تبعیض‌آمیز و بی‌تفاوتی مسئولان به خواسته‌های‌شان دست به اعتراض زدند. آنان ابتدا در حیاط حلقه زدند و شعار سر دادند، سپس راهروها را پر کردند و اعلام کردند تا تحقق خواسته‌های‌شان، اعتراض‌ها ادامه خواهد داشت. این اعتراض‌ها یکشنبه ۶ مهرماه ابتدا در پردیس ونک و سپس در ساختمان مرکزی دانشگاه آغاز شد. شعارهای داده شده در اعتراض‌ها سیاست‌های پولی‌سازی آموزش را نشانه رفته‌اند. شعارهایی مانند: “دانشجو می‌میرد، ذلت نمی‌پذیرد”، “دانشگاهِ پولکی، شهریهٔ زورکی”، “سلف و خوابگاه نداره، دزدی ادامه داره”.
با رشد نارضایتی و گسترش فقر خصوصاً پس از بازگشت تحریم‌ها ما گسترش اعتراض‌های دانشجویی و همزمان سرکوب دانشجویان را شاهد خواهیم بود. پیوند دادن اعتراض‌های دانشگاه‌ها به یکدیگر، دادن شعارهایی مشخص که خواست‌های بخشی وسیع از دانشجویان را بازتاب دهد، و سازمان دادن اعتراض‌ها و از همه مهم‌تر پیوند دادن اعتراض‌ها به اعتراض‌های کارگران، پرستاران، و بازنشستگان می‌تواند هم دوام این اعتراض‌ها را تضمین نماید و هم باعث عقب‌نشینی گام به گام رژیم گردد.
به نقل از «نامۀ مردم» شمارۀ ۱۲۴۴، ۱۴ مهر ۱۴۰۴
