هوش مصنوعی و جنبش سندیکایی زحمتکشان- بخش دوم و پایانی

مشکل اساسی نه فناوری‌هراسی است و نه خوش‌بینی افراطی به فناوری، بلکه روابط سرمایه‌داری است که چگونگی توسعه و کاربرد تکنولوژی را تعیین می‌کند. ما معتقدیم فناوری‌های پیشرفته- از رباتیک گرفته تا هوش مصنوعی و اتوماسیون- در صورت رهایی از انگیزه‌های سودآوری و قرار گرفتن زیر کنترل کارگران پتانسیل انقلابی خواهند داشت.  در حوزه‌ای که اکنون بررسی می‌کنیم- فناوری‌های جدید، هوش مصنوعی و رباتیک- شواهد نشان می‌دهند چگونه سرمایه‌داری از ابزارهایی جدید در تولید و افزایش بهره‌وری نیروی کار استفاده خواهد کرد. سرمایه‌گذاری در ابزارهای جدید تولید زمانی اتفاق می‌افتد که “هزینه” برای سرمایه‌گذار کاهش یابد، یعنی یا تعداد نیروی کار مورد نیاز در یک شرکت خاص کاهش یابد (و به‌اندازه‌ای کاهش یابد که سرمایه‌گذاری بیشتر را جبران کند) یا اینکه ابزارهای جدید تولید سهم این تولید کننده در بازار را افزایش دهد و در نتیجهٔ آن اشتغال در سایر شاخه‌های صنعت کاهش یابد.

مطالعه‌ای نسبتاً جدید که در سال ۱۴۰۰ توسط “مؤسسه فناوری ماساچوست” (MIT”) انجام شد نشان داد هر ربات صنعتی‌ای نصب‌ شده در ایالات متحده به‌طورمتوسط نیروی کار را معادل ۶ کارگر کاهش می‌دهد. اثر این روند در کشورهای دیگر با ساختار اقتصادی متفاوت ممکن است متفاوت باشد، اما واقعیت این است که سرمایه‌گذاری‌های سرمایه‌داری- یعنی سرمایه‌گذاری‌هایی که دولت‌ها و شرکت‌های سرمایه‌داری در ربات‌ها و هوش مصنوعی انجام می‌دهند- اثرات زیر را دارند:

جایگزینی نیروی کار انسانی و کاهش تعداد شغل‌ها، تغییر ماهیت مشاغل باقی‌مانده، که اغلب پیچیده‌تر و طولانی‌تر می‌شوند، حتی کاهش دستمزدها به دلیل افزایش بیکاری.

علاوه بر این، با توجه به اینکه تحولات را در چارچوب شیوهٔ تولید سرمایه‌داری و به‌ویژه در شرایط سرمایه‌داری انحصاری امروز بررسی می‌کنیم، سرمایه‌گذاری‌های جدید در اتوماسیون تولید، ربات‌ها و هوش مصنوعی حتی می‌توانند بر ابعاد جغرافیای اقتصادیِ (ژئواکونومیکِ) تولید نیز تأثیر بگذارند. به عنوان مثال ساده، یک سیستم خودکار تولید پوشاک که نیاز به نیروی کار مستقیم دارد را به شدت کاهش می‌دهد، و حتی می‌تواند به حذف قابل‌توجه نیروی کار در جنوب شرقی آسیا- که اکنون “قطب اصلی” صنعت پوشاک و کفش است- بینجامد.

ورای مسائل اقتصادی، این فناوری‌های جدید برای قدرت‌های سیاسی و نظامی نیز حیاتی هستند. ما شاهد استفاده از فناوری‌های جدید در جنگ‌هایی هستیم که ٰ‌”ناتو” در سراسر جهان به‌راه انداخته است، و این جنبه به‌تنهایی روشن‌کننده دلیل‌هایی است که چرا ایالات متحده و ناتو تلاش می‌کنند برتری تکنولوژیک خود را حفظ کنند، درحالی‌که به‌موازات آن از انواع جنگ‌های اقتصادی علیه بریکس و به‌ویژه چین استفاده می‌کنند.

تا اینجا به‌نظر می‌رسد این بحث توضیح می‌دهد چرا مسئله واقعی برای جنبش کارگری، دوگانۀ تکنوفوبیا (ترس از فناوری جدید) یا تکنوفیلیا (علاقه به فناوری) نیست. از یک سو، مشکل فناوری، هوش مصنوعی و ربات‌ها نیستد. درنهایت، آن‌ها چیزی جز نتایج خودِ تولید اجتماعی محسوب نمی‌شوند- تجربه انباشته‌شدهٔ کار انسانی که به‌صورت علم رمزگذاری شده است؛ آن‌ها آفریده‌های خود ما هستند. به‌ویژه هوش مصنوعی، ارتباطات میلیون‌ها و یا میلیاردها انسان را کُد گذاری می‌کند، یعنی ماهیتی اجتماعی دارد. در شرایط کنونی، معیارهای توسعه و استفاده از سیستم‌های هوش مصنوعی و فناوری‌های جدید عموماً توسط “اربابان زمین”- طبقات بورژوایی و دولت‌های بورژوایی- تعیین می‌شود. بنابراین، مشکل ذاتاً خودِ فناوری‌های جدید نیست. مشکل این است که امروز، و تا زمانی که سرمایه‌داری وجود دارد، بهره‌برداری از این فناوری‌ها در خدمت سرمایه خواهد بود. . . . این روند توسعه ابزارهای تولید و بهره‌کشی سرمایه‌داری به این معناست که فناوری‌های جدید امروز نه برای حل مشکلات کارگران، بلکه به‌صورت عینی آن‌ها را تشدید خواهند کرد:

به بدتر شدن شرایط کار، کاهش اشتغال و افزایش ساعات کاری منجر می‌شوند.

بهره‌برداری دولت‌ها از آن‌ها، کارایی دولت‌ها را در اجرای سیاست‌هایی مانند گرفتن مالیات سنگین از مردم، سرکوب دولتی و نظارت بر مبارزات کارگری را افزایش می‌دهد.

استثمار آنان توسط امپریالیسم، منجر به تولید سلاح‌های جدید و خطرناک‌تر و حتی افزایش قدرت‌شان می‌شود.

بنابراین، این تصور که مشکلات کارگران می‌تواند با فناوری جدید در فرایند تولید و در سطح ملی در چهارچوب سرمایه‌داری حل شود، کاملاً گمراه‌ کننده است. فناوری‌های جدید با معیار افزایش سود و کارایی دولت ترویج می‌شوند و درنتیجه تأثیر منفی بر منافع کارگران دارند. نیروهایی در عرصه سیاست و اتحادیه‌های کارگری که از “راه‌حل‌های تکنولوژیک” خاصی دفاع می‌کنند- و این موضع را پیش می‌کشند که فناوری بیشتر می‌تواند مبنایی برای بهبود زندگی کارگران گردد- آگاهانه یا ناآگاهانه در حال دامن زدن به توهم‌ها هستند.

بنابراین مسئله واقعی این نیست که آیا ما منکر فناوری هستیم یا از آن استقبال می‌کنیم. فناوری مسئله نیست. مسئله، روابط اقتصادی‌ای است که در بستر آن توسعه و بهره‌برداری از فناوری صورت می‌گیرد. ما معتقدیم فناوری‌های جدید در یک چارچوب اجتماعی و اقتصادی کاملاً متفاوت- در روابط سوسیالیستی- نقشی بسیار مهم برای منافع کارگران می‌توانند داشته باشند.

در خودِ عرصهٔ تولید، فناوری‌های جدید، رباتیک و اتوماسیون توسعه می‌یابند تا رنج انسان را به‌طوری چشمگیر کاهش دهند، وظایف را برای انسان ساده‌تر نموده و به کاهش سریع ساعت‌های کار بینجامند، درحالی‌که سطح زندگی و مصرف را بهبود می‌بخشند. همزمان، در زمینه سازمان‌دهی اجتماعی، فناوری‌های جدید و هوش مصنوعی پیشرفت‌های بزرگی در برنامه‌ریزی متمرکز علمی می‌توانند ایجاد کنند و حل مسئله‌هایی را که پیش‌ از این بسیار دشوارتر بوده را آسان سازند. امکان پیش‌بینی علمی الگوی مصرف، می‌تواند تولید را با نیازهای جامعه بهتر هماهنگ کند، و مدیریت حجم انبوهی از داده‌های چندلایه می‌تواند به برنامه‌ریزی علمی و متمرکز سوسیالیستی برای حل مسائل پیچیده تولید کمک شایانی کند.

فناوری‌های جدید برای بهبود خدمات آموزشی و بهداشتی- با افزایش کارایی آن‌ها- استفاده خواهند شد، نه به‌عنوان جایگزینی ارزان‌قیمت برای قشرهای مردمی آن‌گونه که امروز شاهد هستیم. درنهایت، پتانسیل عظیم کنونی ابزارهای جدید تولید چیزی جز بازتاب تقسیم کار اجتماعیِ هرچه عمیق‌تر- یعنی ماهیت اجتماعی آن- نیست. نیروهای مولد جدید “فریاد می‌زنند” که نیاز به تغییر روابط تولید وجود دارد، فریاد می‌زنند که روابط سرمایه‌داری اکنون بیش از هر زمانی دیگر به اوج استثمارگری خود رسیده است. آن‌ها فریاد می‌زنند که سوسیالیسم ضروری است. …

ربات‌ها و هوش مصنوعی “اهریمن”‌هایی نیستند که به طرد آن‌ها نیاز باشد؛ فناوری مسئله نیست. درعین‌حال به‌کارگیری رُبات‌ها و هوش مصنوعی توسط دولت‌ها و سرمایه‌داری مشکلات ما را در محیط کار و جامعه حل نخواهد کرد، بلکه آن‌ها را چند برابر می‌کند. ظهور رُبات‌ها و هوش مصنوعی به‌خودی‌خود “اقتصاد” را بهتر نمی‌کند، بلکه فقط به سرمایه‌دارانی سود می‌رساند که مالک آن‌ها هستند.

در شرایط کنونی، جنبش کارگری جهانی باید بجنگد و با قوانین سرمایه‌داری که می‌خواهند فناوری‌های جدید را به بهای استثمار کارگران به‌کار گیرند مقابله کند.

جنبش باید چارچوبی از خواست‌ها را تدوین کند که واقعیت اجتماعی را عیان می‌نماید- توضیح دهد که مشکل خود فناوری نیست، بلکه سرمایه‌دارِ مالکِ آن است. …

ترجمه و تلخیص، ۲۳ دسامبر ۲۰۲۴/ ۳ دی‌ماه ۱۴۰۳

 https://mltoday.com/ai-artificial-intelligence-and-the-trade-union-movement/

به نقل از ضمیمه کارگری «نامهٔ مردم» شمارۀ ۱۰۳، ۱۲ آبان ۱۴۰۴