انتخابات ریاست‌جمهوری شیلی: ژانِت خارا، یک کمونیست در آستانهٔ کاخ «موندا»
مطابق نظرسنجی‌های پیش از دور اول انتخابات ریاست‌جمهوری در ۱۶ نوامبر/ ۲۵ آبان ۱۴۰۴ نامزد ائتلاف مترقی، ژانِت خارا، در صدر قرار دارد. وزیر کار سابق نمادی از برخی از برجسته‌ترین دستاوردهای اجتماعی در دوران گابریل بوریک است. آیا این برای حفظ چپ در قدرت کافی است؟
در شیلیِ سالوادور آلنده، کشوری که پس از آن ۱۱ سپتامبر شوم با حمایت سیا به آزمایشگاه سرکوب، وحشت و سپس نولیبرالیسم تبدیل شد، چپ با یک نامزد کمونیست به انتخابات ریاست‌جمهوری می‌آید. ژانِت خارا، عضو حزب کمونیست شیلی از ۲۵ سالگی (پس از ۹ سال فعالیت در سازمان جوانان حزب کمونیست) نماینده “وحدت برای شیلی” است، ائتلافی متشکل از ۹ حزب – از چپ تا چپ میانهٔ معتدل – که برای پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری که دور اول آن در ۱۶ نوامبر/ ۲۵ آبان‌ماه برگزار می‌شود، گردهم آمده‌اند.
پیروزی‌ای بزرگ در انتخابات مقدماتی
از کمونیست‌ها تا دموکرات مسیحیان، بلوک متحد موفق شد توافق سیاسی-انتخاباتی‌ای بسیار گسترده- گسترده‌ترین از زمان بازگشت دموکراسی در سال ۱۹۹۹/ ۱۳۷۸ – را ایجاد کند چندان که به نامزد ۵۱ ساله پتانسیلی بی‌سابقه برای انتخابات می‌دهد که انتخابات پارلمانی را نیز دربر خواهد داشت. آیا این برای حفظ چپ در قدرت پس از دوره‌ای از ریاست‌جمهوری گابریل بوریک که نتوانست بخش بزرگی از رأی‌دهندگانش را که انتظار رادیکالیسمی بیشتر را داشتند ناامید نکند کافی است؟ رهبر سابق جنبش دانشجویی‌ای که در مارس ۲۰۲۲/ ۱۴۰۱ به کاخ موندا رسید مجبور شد کابینه‌اش و پروژهٔ سیاسی دولتی‌اش را پس از شکست بزرگ رد یک قانون اساسی مترقی جدید در همه‌پرسی در سپتامبر همان سال بازنگری کند. بنابراین، پیروزی ژانِت خارا، در ژوئن گذشته در انتخاباتی مقدماتی که در آن او با اختلافی زیاد (۶۰ درصد) بر چهره‌هایی که نماد نخبگان سیاسی و سوسیال‌دموکراسی بودند پیروز شد، بدون شک بازتاب این انتظار تغییر عمیق از سوی بسیاری از فعالان است.
ژانِت خارا، در حومه شمالی سانتیاگو بزرگ شده و یک کادر کمونیست است. اما قطعاً نقش او به‌عنوان وزیر کار دولت گابریل بوریک تا آوریل گذشته بود که توانست همدردی‌های اجتماعی را جلب کند. به این ترتیب، خارا به‌تنهایی نمادی از برخی از برجسته‌ترین دستاوردهای اجتماعی در دوره کنونی است. کاهش ساعات کاری هفتگی (از ۴۵ به ۴۰ ساعت در هفته) افزایش بسیار قابل توجه حداقل دستمزد (پنجاه درصد) اصلاحات در قانون بازنشستگی با ایجاد سیستمی نیمه‌دولتی‌ای جدید بر اساس افزایش مستمری‌ها و همچنین حق بیمه کارفرمایان که تا آن زمان تقریباً وجود نداشت. این کمونیست که چپ‌گراترین چهره در دولت است، پیشرفت‌هایی ملموس برای بهبود زندگی میلیون‌ها کارگر و کارمند در کشوری با بالاترین درآمد ناخالص ملی سرانه در آمریکای لاتین، اما همچنان یکی از نابرابرترین کشورهای قاره، به ارمغان می‌آورد.
او اخیراً در طول کارزاری که راستگرایان موفق شدند آن را بر روی زمین مورد علاقه خود متمرکز کنند: ناامنی و مهاجرت، اظهار داشت: “ما نیاز به ایجاد شغل بیشتر، رشد بیشتر داریم (اما همچنین) این رشد باید به‌نفع همه خانواده‌های شیلیایی باشد، زیرا بیش از ۹۰ درصد خانوارها زندگی‌شان را نمی‌توانند بگذرانند.
در جریان کارزارهای اخیر راست سنتی دوباره از راست افراطی پیشی گرفته است. با ۱۴ درصد از آرای مورد نظر، نامزد اِوِلین ماتئی (ائتلاف شیلی واموس) از خوزه آنتونیو کاست راست افراطی (۲۰ درصد، حزب جمهوری‌خواه که در دور دوم در سال ۲۰۲۲/ ۱۴۰۱ شکست خورده بود) عقب افتاده است. اما همچنین از یوهانس کایزر، نماینده ۴۹ ساله، رهبر حزب ملی لیبرتارین و نوعی خاویر مایلی محلی که حتی از کاست هم افراطی‌تر است.
درمجموع، راستگرایان حدود ۶۰ درصد از آرای مورد نظر را برای دور دوم که قرار است در ۱۴ دسامبر/ ۲۳ آذرماه برگزار شود، به خود اختصاص داده‌اند. بنابراین چالش برای نامزد کمونیست همچنان بزرگ است. اگرچه کسی که قصد بهبود خدمات عمومی، کسب حقوق اجتماعی جدید برای شیلیایی‌ها را دارد، ژانت خارا در حال حاضر در نظرسنجی‌های دور اول در جایگاه اول قرار دارد، اما باید دید که آیا امکان تبدیل این موفقیت در دور دوم وجود خواهد داشت یا نه.
تا آن زمان، کارزار او به دنبال جذب آرای مرکز است. اما این سیاست در حزب خود او اصطکاک ایجاد کرده است. در حال حاضر، نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که نامزدی ژانت خارا در ۱۶ نوامبر/ ۲۵ آبان‌ماه ۲۹ درصد از آرای مورد نظر را به‌دست خواهد آورد. جایگاه اول، البته، اما، درست مانند ۳۸ درصدی که در حمایت از همه‌پرسی قانون اساسی سال ۲۰۲۲/ ۱۴۰۱ به‌دست آمد، امتیازی ناکافی برای ثبت یک پیروزی تاریخی است.
منبع: اومانیته ۶ نوامبر ۲۰۲۵
در آخرین لحظاتی که »نامهٔ‌مردم« آماده انتشار می شد مطلع شدیم که ژانِت خارا، با کسب ۲۷ درصد آرا پیروز دور اول انتخابات ریاست جمهوری شیلی شده است
به نقل از «نامۀ مردم» شمارۀ ۱۲۴۷، ۲۶ آبان ۱۴۰۴
