ما از میهنی بزرگ که «بشریت» در آن زندگی می‌کند دفاع می‌کنیم
روز پنج‌شنبه ۱۶ اکتبر/۲۴ مهرماه ۱۴۰۴ نشستی در “خانه کشورهای آمریکایی” (“Casa de las Américas”) برگزار شد تا دربارهٔ مرحلهٔ جدید “شبکهٔ هنرمندان و روشنفکران در دفاع از بشریت” گفت‌وگو شود.
“شبکهٔ هنرمندان و روشنفکران در دفاع از بشریت” در سال ۲۰۰۳/ ۱۳۸۲ به‌ابتکار فرمانده “فیدل کاسترو” و “هوگو چاوز” تأسیس شد.
“ما، از جانب کوبا، همه تلاش خود را در این راه بهکار خواهیم گرفت”. این سخنِ قاطع روز پنج‌شنبه از زبان “میگل دیاس-کانل برمودس”، دبیر اول کمیتهٔ مرکزی حزب کمونیست و رئیس‌جمهور کوبا بیان شد. او این سخنان را در دیدار با گروهی از روشنفکران، رفقا، و همراهان هم‌فکر که در کوبا گردهم آمدند و در زمانی که جهان یکی از دشوارترین لحظات خود را می‌گذراند بیان کرد، زمانی که وظیفه داریم خرد و احساس‌های‌مان را برای متوقف کردن بربریت بهکار گیریم.
تبادل نظر میان اندیشمندان چپگرا نزدیک به چهار ساعت به‌طول انجامید. در تالار “چه گوارا” در خانهٔ آمریکایی‌ها، رئیس‌جمهور میگل دیاس-کانل به پیچیدگی‌های شرایط کنونی و لزوم هدایت وجدان و ذهنیت مردم اشاره کرد، با تأکید دائم بر دفاع از اندیشه‌های انسان‌گرایانه و عشقی که چریک قهرمان، چه گوارا، از آن سخن گفته بود. این نشست روشنفکران پاسخ به مرحله‌ای جدید است که در “شبکهٔ هنرمندان و روشنفکران در دفاع از بشریت” آغاز شده است، ابزاری برای مبارزه که در سال ۲۰۰۳ / ۱۳۸۲ به‌ابتکار فرماندهان فیدل کاسترو و هوگو چاوز ایجاد شد و توسط “میگل پرز پیرلا” که اخیراً به‌مقام هماهنگ کنندهٔ عمومی آن انتخاب شده است رهبری خواهد شد. دیاز-کانل از درک پیچیدگی لحظهٔ کنونی سخن گفت، ولی همچنین بر امکان اتحاد و همگرایی از سوی جنبش چپ تأکید کرد. رئیس دولت کوبا هشدار داد نوعی سیاست سلطه‌جویانه در سطح جهان برقرار است که ویژگی‌اش تحقیر ملت‌ها و بی‌اعتنایی به آن‌هاست. رئیس‌جمهور کوبا گفت در برابر تهدید نظامی در منطقهٔ “آمریکای ما”، به مسئولیت حزب‌های چپ، انقلابیون، و انسان‌گرایان در قالب “نقشی که باید ایفا کنیم” و آنچه “باید حاضر باشیم برای جلوگیری از تحقق هدف‌های امپریالیستی” بدهیم اشاره کرد. بدیهی بود که رئیس‌جمهور دیاس-کانل از میراث فیدل یاد کند، از آن “روشنفکر سترگ”، آن پژوهشگر تاریخ، علم، جامعه، و سیاست یاد کند که به‌گفتهٔ او آن “روشنفکر سترگ” کوشید جنبش روشنفکران و هنرمندان را به درک کارکردهای‌شان و اینکه چگونه از فرهنگ برای ساختن پل‌هایی در دفاع از والاترین آرمان‌ها می‌توان بهره گرفت رهنمون داد.
دیاز-کانل گفت: “وضعیت کنونی وظیفه‌ای فوری بر دوش ما می‌نهد، وظیفهٔ دفاع از بشریت در برابر بربریتی نوفاشیستی که بار دیگر سر برآورده است.” رئیس‌جمهور هشدار داد با دروغ‌هایی بسیار باید مقابله کرد. روحی از همبستگی و همگرایی لازم است، روحی که “پاس دارندهٔ اندرزِ خوزه مارتی [رهبر جنبش استقلال و قهرمان ملی کوبا در مبارزه با امپراتوری اسپانیا] باشد یعنی کسی که می‌گفت میهن، همانا بشریت است.” دیاز-کانل در بارهٔ غزه، از این “نسل‌کُشی آشکار و دردناک” سخن گفت و افزود این فاجعه پرسش‌هایی بی‌شمار از جمله دربارهٔ سرنوشت مردم فلسطین و تضمین‌‌هایی برای این مردم بی‌پاسخ گذاشته است. رئیس‌جمهور همچنین از تجاوزها علیه ونزوئلا، تهدیدهای امپریالیستی در منطقهٔ کارائیب، و از حمله‌های رسانه‌ای علیه رئیس‌جمهور نیکولاس مادورو سخن گفت. او همچنین تأکید کرد: “ما نمی‌توانیم در برابر این رویدادها بی‌تفاوت بمانیم، زیرا این درها را برای مصونیت نوفاشیسمی گستاخ باز خواهیم گذاشت.” او تأکید کرد با اتحاد و مبارزه می‌توان با این تهدید رویارو شد. او همچنین به اهمیت دفاع از اندیشهٔ انتقادی، تضمین دانش دیجیتال، و “تبدیل همهٔ این‌ها به کنشِ سیاسی” اشاره کرد. رئیس‌جمهور تصریح کرد حقیقت در گرو منافع و آرمان‌های مردم است و این پرسش را مطرح کرد که در جهانی چنین پیچیده و در معرض خطر چگونه حقیقت را می‌توان اثبات کرد.
دیاز-کانل تأکید کرد دفاع هم از نیروی حقیقت سرچشمه می‌گیرد و هم از اخلاق انقلابی و زیبایی‌ها (زیبایی‌‌هایی که احساس‌ها را برمی‌انگیزند، انگیزه می‌آفرینند، و از عاطفه و تعهد در دل‌ها طنینی درمی‌‌افکنند. رئیس جمهور گفت: آنچه ما در پی آنیم “بازآفرینی و پویا ساختن ارتباط‌های این شبکه است که تهاجمی در عرصهٔ اندیشه‌ها و مهم‌تر از همه، دفاع از انقلاب بولیواری و از ونزوئلاست تا ایالات متحده قدرت نظامی و فریب ایدئولوژیکش را بر سرزمین‌های آمریکای لاتین و کارائیب نتواند بگستراند. او تأکید کرد این شبکه یکی از راه‌های ارتباطی‌ای حیاتی و مستقل است. در مورد سرزمین بولیوار، رئیس‌جمهور تأکید کرد کوبا همواره در کنار انقلاب بولیواری خواهد ایستاد و همواره در دفاع از آرمانی مشترک، این ملت برادر را در آغوش خواهد گرفت.
ایده‌ها و احساسات در تالار چه‌گوارا
آبل پریتو خیمنز، رئیس خانه آمریکا، اشاره کرد در این پنج‌شنبه بنیانگذاران آن ابزار رهایی‌بخش در این محل حضور داشتند. آبل خاطرنشان کرد جهان امروز به همان اندازهٔ زمان تولد این شبکه خطرناک است. او سپس یادآور شد هنگام اعلام تجاوز به عراق این شبکه بهترین ابزار ارتباطی بشریت، برای رودررویی با سلطه طلبی بود. آبل یادآوری کرد ابتکار اندیشهٔ انتقادی با دو هدف شکل گرفت: نخست، بسیج افکارعمومی بین‌المللی و دوم، ارائهٔ دیدگاه‌هایی که کارزارهای دشمن را بتوانند خنثی کنند. او همچنین از چگونگی ارائهٔ پیام‌هایی اصیل و مشتق از زندگی (ارگانیک) و همچنین چگونگی نقض همه قوانین جهانی توسط رهبران امپریالیستی و مسئلهٔ فاشیسم نو سخن گفت. او از مردم خواست تنها در حوزهٔ فرهنگ و هنر نمانند، بلکه از حمایت افراد حرفه‌ای برجسته بهره ببرند تا همه بتوانند در شرایط اضطراری کنونی که ونزوئلا و جهان با آن روبرو هستند به یاری آیند. این روشنفکر برجسته دربارهٔ این ایده‌ها سخن گفت و سخنان او برای گفته‌های دیگر اندیشمندان راه را باز کرد.
میگل پرز پیرلا، نویسنده و فعال رسانه‌ای ونزوئلایی، تأکید کرد: “ما در دوران بسیار حساسی زندگی می‌کنیم.” او هشدار داد تهدید نظامی بیش از حدی بر منطقهٔ کارائیب سایه افکنده است، با ۱۲۰۰ موشک و نیروهای شومی دیگر که این منطقه را به یک میدان جنگ تبدیل کرده‌اند. او دربارهٔ نحوهٔ شایع کردن نسل‌کُشی به‌صورتی زنده توضیح داد: “کاری که نتانیاهو در غزه انجام می‌دهد اکنون ترامپ در کارائیب انجام می‌دهد، گویی این یک بازی ویدئویی است.” پیرلا گفت: “این حمله، حمله‌ای مستقیم به بشریت است.” او به همین دلیل تأکید کرد در مواجهه با بربریت با ایده‌ها، زیبایی، و همبستگی باید پاسخ داد. رئیس‌جمهور نیکولاس مادورو از طریق پیرلا پیامی به برادر خود دیاس-کانل و به همهٔ فعالان این روزهای “شبکهٔ هنرمندان و روشنفکران در دفاع از بشریت” ارسال کرد. این مقام اعتقادش را به اینکه دشمن با وجود مردم بولیوار هرگز موفق نخواهد شدابراز داشت. پرز پیرلا افزود کوبا و ونزوئلا سرنوشتی مشترک دارند: دست یافتن به پیروزی!
با یادکرد “رندی آلونسو فالکون”، روزنامه‌نگار کوبایی و مدیرکل مؤسسهٔ “ایده‌های چندرسانه‌ای” (“Ideas Multimedios”)، لحظه‌های درخشان آغازین کار این شبکه مرور شد. فالکون از ساعت‌هایی سخن گفت که “پیمان آزاد تجارت آمریکای لاتین و کارائیب” (“ALCA”) فروپاشید، از آن پیروزی مردم و رهبران شرافتمند آمریکای لاتین یاد کرد. او ارزش اتحاد را نادیده نگرفت و همچنین بر این امر ضروری تأکید کرد که شبکه نباید متعلق به نخبگان باشد، بلکه در اختیار روزنامه‌نگاران، رسانه‌ها، و تمامی افراد حرفه‌ای توانمند و متعهد باید قرار گیرد. شرکت کنندگان دیگر به فناوری در مقاومت، نبرد برای حقیقت، حماسهٔ انقلابی، زیبایی‌شناسی و اخلاق به‌منزلهٔ سلاح‌هایی ضروری اشاره کردند.
مورخ کوبایی، الیر رامیرز کانِدو، تأکید کرد: “درنهایت، همهٔ ما می‌دانیم که سرنوشت بازی در عملِ انقلابی تعیین می‌شود.” به همین دلیل او خواستار آن شد که تاریخ نه “همچون طلسمی از گذشته”، بلکه “به‌منزلهٔ سلاحی برای تحرک بخشیدن به زمان حال” دیده شود. او پرسید: “چه باید کرد؟” و ایدهٔ ایجاد نوعی “آرشیو از جنایت‌های امپریالیسم و فاشیسم در طول تاریخ بشر” را پیشنهاد کرد. او تأکید کرد این آرشیوِ ضداستعماری، حرکتی در راستای تهاجم و پیشروی خواهد بود.
دانشگاهی دیگر
فرناندو بوئن آباد، فیلسوف و نویسنده مکزیکی، هشدار داد: “این دوران، دوران پسرفت در فرایند تمدن است.” به‌نظر او جنگ ٬امپراتوری٬ [معادل ساخته شده از سوی فیدل برای حکومت آمریکا] هنوز آغاز نشده است، بلکه درگیری‌ای طولانی مدت است و چپ به نقد از خود در مورد دستاورد ها و شکست‌هایش نیاز دارد. او در مورد لزوم مسلح کردن مجدد تفکر و واژگان خود گفت: “ما نیازی بی‌درنگ به دانشگاهی برای دفاع از بشریت داریم.” او به آزمایشگاه‌های نمادشناسی و مبارزه اشاره کرد و بر فوریت “رسیدن به قلب نبرد که همان نزاع بر سر معناست” تأکید کرد. او استدلال کرد این دانشگاه به‌منظور “بازآموزی خود برای این نبرد ارتباطی” باید باشد. او افزود این دانشگاه شبیه چیزی نباید باشد که آن‌ها (امپریالیست‌ها) می‌خواهند شبیه آن باشد. او از “دانشگاهی از سنخی دیگر” سخن می‌گفت.
اندیشمند کوبایی، عمر گونزالس، بر ارزش گسترش این شبکه تأکید کرد و دربارهٔ “اهمیت مشارکت مردان و زنان دانشمند در کشورمان” و همچنین ورزشکاران سخن گفت. اندیشمند و فعال اجتماعی کوبایی، ماریلا کاسترو اسپین، اظهار داشت: “نبرد بزرگ می‌تواند و باید از درون فرهنگ و با انجام کار بر روی ذهنیت‌ها انجام شود.” او افزود: “فرایندهای فرهنگی به تحول‌هایی قدرتمند دست می‌یابند” و تأکید کرد که اهمیتی ویژه به معنویت باید داده شود.
برای این مبارزه، همان‌طور که روزنامه‌نگار کوبایی، روزا میریام الیزالده، بیان کرد “مداخلهٔ بدون استفاده از علم و اخلاق بسیار دشوار است.” او تأکید کرد ما باید از مطالعهٔ شبکه‌ها آغاز کنیم تا “به یک شبکه قابل مشاهده، قدرتمند، مشترک، و واقعی دست یابیم.” گراسیلا رامیرز، روزنامه‌نگار آرژانتینی که در کوبا زندگی می‌کند، گفت: “ما باید نبرد را در جان خود حس کنیم. ٬شبکهٔ هنرمندان و روشنفکران در دفاع از بشریت٬ صادق‌ترین بیان و بزرگ‌ترین دارایی‌ای است که چپ‌ها بر آن می‌توانند تکیه کنند.” گراسیلا خوش‌بینی‌اش را نیز به‌اشتراک گذاشت: او با قاطعیت گفت ما روی مردم، رهبران، و کتاب‌های‌مان می‌توانیم حساب کنیم. مسیر فرهنگ که انسان را آزاد می‌کند و به زندگی معنا می‌بخشد همچون تنها راه ممکن پدیدار شده است.
نویسنده: آلینا پِرِرا روبیو، نشریهٔ گرانما، ۱۷ اکتبر ۲۰۲۵/ ۲۵ مهرماه ۱۴۰۴.
