به مناسبت دوم دسامبر (یازدهم آذر) روز جهانی لغو برده‌داری
ترجمۀ س. امید
تابلو “زندگی سیاه‌پوستان در جنوب” در سال ۱۸۵۹ میلادی/۱۲۳۸ خورشیدی درست پیش از جنگ داخلی آمریکا خلق شد و امروز در “موزه هنر نیویورک”- متروپولیتن- نگهداری می‌شود. جانسون در این اثر صحنه‌ای از حیاط خانه‌ای در واشنگتن دی. سی را به‌تصویر کشیده است، حیاطی نسبتأ فرسوده، با دیوارهایی آجری و خانه‌ای ساده و محقر در پس‌زمینه. این فضا حس زندگی روزمره و مردمی را به بیننده منتقل می‌کند، اما هم‌زمان وضعیت اجتماعی و طبقاتی سیاهان را نیز آشکار می‌سازد. کودکانی که در گوشه‌ای در حال بازی هستند از زندگی و شادمانی ساده کودکی در دل شرایط سخت نشان دارد. مردی که در مرکز تصویر نشسته و”بانجو” می‌نوازد در اینجا تأکید بر موسیقی در مقام نماد فرهنگ سیاه‌پوستان آمریکا و همچنین نشانی از مقاومت فرهنگی نیز با خود دارد. و افراد دیگری که نشسته‌اند و در حال گفت‌وگو یا سرگرم کارهای روزانه‌شان هستند نیز نوعی جمع‌گرایی و زندگی اشتراکی را نشان می‌دهد. در کنار این جمع دختری سفیدپوست وارد صحنه می‌شود. حضور او پرسش‌هایی دربارهٔ مرزهای نژادی، اجتماعی، و فرهنگی آن دوران را مطرح می‌کند. نگاه جانسون نوعی تلفیقِ صمیمیتِ انسانی با واقع گرایی اجتماعی است. اما در پس‌زمینهٔ تابلو رَدِ نگاه‌هایی نژادپرستانه و کلیشه‌های آن زمانه را هم می‌توان احساس کرد.
این نقاشی در آستانهٔ جنگ داخلی آمریکا کشیده شد، زمانی که مسئلهٔ برده‌داری و وضعیت سیاهان جزو مهم‌ترین مباحث سیاسی و اجتماعی آمریکا بود.
منتقدان آن دوره برداشت‌هایی متفاوت از آن داشتند. برخی آن را تصویری “دلپذیر” از زندگی سیاهان در جنوب می‌دیدند در حالی که دیگران نشانه‌هایی از انتقاد به نابرابری و محدودیت‌های سیاهان را در آن می‌دیدند. به همین دلیل این اثر را یکی از نمونه‌های بارز ابهام سیاسی-اجتماعی در هنر آمریکای پیش از جنگ داخلی می‌توان دانست.
ایستمن جانسون نقاش آمریکایی اهل ”مین“ بود (تولد: ۱۸۳۴/۱۲۱۳- درگذشت: ۱۹۰۶/ ۱۲۸۵خورشیدی). او به‌خاطر ترسیم پرتره‌ها (ازجمله پرتره‌های لینکلن، هاوثورن (داستان‌نویس)، لانگ‌فلو (شاعر) و صحنه‌های زندگی روزمره شناخته می‌شود. برخی او را “رامبراند آمریکایی” لقب داده‌اند چون از نور و سایه برای خلق فضاهای دراماتیک الهام می‌گرفت. بسیاری از آثار جانسون به مسئله‌های اجتماعی مانند برده‌داری، زندگی بومیان آمریکا، و تجربه‌های مهاجران می‌پردازد.
بن‌مایه: https://l1nq.com/jy4Kl
به نقل از «بسوی آینده» شمارۀ ۱۳، آذرماه ۱۴۰۴
