برگزاری پنجاه و هشتمین کنگرهٔ حزب کمونیست بریتانیا:ترسیم مسیر نوسازی حزب و مبارزه برای ایجاد جبههٔ متحد

حزب کمونیست بریتانیا (CPB) پنجاه و هشتمین کنگره‌اش را در روزهای ۱۴ تا ۱۶ نوامبر ۲۰۲۵ (۲۴ تا ۲۶ آبان ۱۴۰۴) در شهر تاریخی شفیلد برگزار کرد. در زمینهٔ تشدید بحران‌های جهانی، این کنگره نقطهٔ عطفی مهم در ارزیابی سیاسی و پیشرفت تشکیلاتی حزب بود. نمایندگان شرکت‌کننده در کنگره این نشست را فراخوانی فوری برای نوسازی حزب، انتقاد از خود، و آمادگی برای ورود به دوره‌ای جدید از مبارزهٔ طبقاتی با سرمایه‌داری انحصاری و ریاضت اقتصادی و جنگ توصیف کردند.

به دعوت رهبری حزب کمونیست بریتانیا، نمایندگانی از حزب کمونیست کوبا، آکل قبرس، حزب کمونیست آلمان، حزب کمونیست یونان، حزب تودهٔ ایران، حزب کمونیست ایرلند، حزب کمونیست اسرائیل، حزب مردم فلسطین، حزب کمونیست آفریقای جنوبی، و حزب کمونیست ویتنام در این کنگره حضور داشتند. نمایندهٔ کمیتهٔ مرکزی حزب تودهٔ ایران پیام کمیتهٔ مرکزی حزب را به هیئت‌رئیسهٔ کنگره تقدیم و فعالانه در بحث‌های محوری کنگره شرکت کرد.

رفیق نمایندهٔ حزب ما در حاشیهٔ کنگره گفت‌وگوهای مفیدی نیز با نمایندگان حزب‌های برادر از آلمان، قبرس، کوبا، آفریقای جنوبی، اسرائیل، و فلسطین داشت. نمایندهٔ حزب در دیدارهایش در روزهای برگزاری کنگره همچنین با رفیق رابرت گریفیتز، اعضای هیئت سیاسی حزب کمونیست بریتانیا، و رفیق جورجینا اندروز، دبیرکل سازمان جوانان کمونیست بریتانیا، دیدارها و گفت‌وگوهای مفیدی دربارهٔ اوضاع ایران داشت. در شرایطی که مبارزه برای حفظ صلح و حاکمیت ملی ایران و همچنین پیکار با سیاست‌های سرکوبگرانه و ضدّانسانی رژیم اسلامی ایران اوج تازه‌ای گرفته است، رفیق توده‌ای در گفت‌گوهایش با رفقای بریتانیایی به‌ویژه بر ضرورت تقویت و گسترش جنبش همبستگی عملی با مردم و طبقهٔ کارگر ایران تأکید کرد.

یکی از شاخص‌ترین رویدادهای کنگره اعلام بازنشستگی رفیق رابرت گریفیتز در آیندهٔ نزدیک بود. او پس از ۲۷ سال خدمت حزبی در سمت دبیرکل چهاردهمین و آخرین گزارش دبیرکل را به نمایندگی از هیئت اجرایی حزب به کنگره ارائه داد. حزب برادر این تغییر رهبری را فرصت مناسبی برای آغاز تلاشی آگاهانه در مسیر نوسازی رهبری و پرورش نسل جدیدی از کادرها می‌داند. رفیق گریفیتز در گزارش سیاسی رهبری منتخب کنگرهٔ پیشین و سخنرانی خداحافظی‌اش، در تحلیلی از اوضاع عمومی جهان، تأکید کرد که سرمایه‌داری جهانی با “بحران عمومی” مواجه است که سبب تشدید نظامیگری و تجاوزگری امپریالیسم جهانی شده است. رفیق گریفیتز این وضع را “ناشی از نیاز سرمایهٔ انحصاری و قدرت دولتی آن به توقف و معکوس شدن گرایش در کاهش نرخ سود سرمایه” توصیف کرد که می‌تواند به وقوع رکود بزرگ اقتصادی یا “جنگی فاجعه‌بار” منتهی شود.

استراتژی بین‌المللی: رویارویی با امپریالیسم و جنگ

حزب کمونیست بریتانیا در این کنگره موضعی قاطع و سازش‌ناپذیر در برابر احیای قدرت نظامی سرمایه‌داری پیشرفتهٔ غربی گرفت:

کنگره “تلاش آمریکا برای جنگ و درگیری” را محکوم و خاطرنشان کرد که “نظامیگری مانند سرطان از طریق آمریکا، بریتانیا، و اتحادیهٔ اروپا جان گرفته و گسترش یافته است.” حزب برادر “نسل‌کشی اسرائیل در غزه” را قاطعانه محکوم کرد، بر وظیفهٔ انترناسیونالیستی‌اش در همبستگی با مردم و نیروهای ترقی‌خواه فلسطین و از جمله سازمان آزادی‌بخش فلسطین تأکید کرد، و ضرورت مخالفت با نقش تعیین کنندهٔ دولت بریتانیا در حمایت مالی و دفاع از اسرائیل را برجسته کرد. خواست‌های اصلی حزب کمونیست بریتانیا در سیاست خارجی، از جمله درخواست خروج بریتانیا از ناتو و خودداری از افزایش هزینه‌های نظامی، بار دیگر در این کنگره با قاطعیت تأیید شد.

استراتژی داخلی: خیانت حزب کارگر و جبههٔ متحد

نمایندگان کنگره زمان زیادی را به ارزیابی چشم‌انداز سیاسی بریتانیا، به‌ویژه پس از تشکیل دولت کنونی حزب کارگر در تیر ۱۴۰۳، اختصاص دادند.

کنگره به این نتیجه رسید که دولت کارگر دیگر “انتظار وفاداری یا حمایت” از طبقهٔ کارگر نباید داشته باشد، زیرا بیش و پیش از هر چیز “از لحاظ سیاسی و ایدئولوژیک متعهد به حفظ منافع کسب‌وکارهای بزرگ، سیتی آو لندن [مرکز مالی بریتانیا]، و ائتلاف ناتو” است. کنگرهٔ حزب برادر دولت کنونی بریتانیا را به‌دلیل ادامه دادن به سیاست ریاضت اقتصادی، قطع کمک‌های اقتصادی و رفاهی به اقشار نیازمند جامعه و از جمله معلولان و بازنشستگان و کارگران با حقوق‌های حداقلی زیر پوشش تأمین اجتماعی مورد انتقاد قرار داد. کنگره تصویب کرد که راهبرد اصلی حزب ساختن یک “جبههٔ متحد” قدرتمند در بریتانیا است که “تنها مبنای محکم” برای جایگزینی پایدار در برابر دولت کارگر و نیروهای راست افراطی مانند “حزب اصلاحات بریتانیا” (Reform UK) تلقی می‌شود. کنگره بر ضرورت “رشد سریع و چشمگیر” حزب و ایجاد چهره‌ای که بازتاب‌دهندهٔ همه‌جانبهٔ منافع طبقهٔ کارگر معاصر بریتانیا باشد تأکید کرد. قطعنامه‌های تصویب‌شده در کنگره نیز بر مطالبات فوری زحمتکشان متمرکز بود که شالودهٔ کارزارهای جمعی حزب را تشکیل می‌دهد:

¨ لغو اقدامات ریاضتی و متوقف کردن کاهش مزایای اجتماعی

¨ مالکیت دولت بر تأسیسات ضروری مانند آب، انرژی، راه‌آهن، و پُست

¨ مخالفت با مهاجرهراسی و اقلیت‌ستیزی، و مبارزه با فاشیسم

بحث “حزب شما”: استراتژی در قبال کوربین و سُلطانا

یکی از بحث‌های مهم در این کنگرهٔ حزب کمونیست بریتانیا دربارهٔ حزب چپ جدید “حزب شما” (Your Party) بود. این حزب به همّت جرمی کوربین، رهبر پیشین حزب کارگر، و زارا سلطانا، عضو پارلمان و عضو پیشین حزب کارگر، تأسیس شده است که اکنون هر دو از حزب سنّتی طبقه کارگر بریتانیا- موسوم به حزب کارگر- اخراج شده‌اند. نظر کمیتهٔ اجرایی حزب این بود که اعلام‌نظر قاطع دربارهٔ تعهد سیاسی و ساختار سازمانی “حزب شما” هنوز زود است.

کنگره توافق کرد که کمیتهٔ اجرایی جدید باید انعطاف لازم را برای همکاری با “حزب شما” در کارزارهای مشخص و حمایت احتمالی از نامزدهای آن در حوزه‌های انتخابی خاص را داشته باشد.

رابرت گریفیتز، دبیرکل حزب، ضمن تأیید “توان بالقوه مثبت” این حزب جدید، در مورد توجه به محدودیت‌های آن هشدار داد و خاطرنشان کرد که “حزب شما” باید در مورد حمایت از حقوق جنسیتی زنان و موضع‌گیری در قبال اتحادیهٔ اروپا نظر روشنی بدهد. حزب برادر همچنان به سیاست استراتژیک تلاش برای ایجاد “جبههٔ متحد” ادامه می‌دهد. این جبهه ائتلافی گسترده خواهد بود که کمونیست‌ها می‌کوشند نقش تعیین‌کننده در رهبری سیاسی و نظری آن داشته باشند تا جنبش توده‌یی بتواند مسیری اساساً ضدّامپریالیستی و سوسیالیستی را دنبال کند. در کنگرهٔ اخیر حزب برادر کمیتهٔ اجرایی ۳۳ نفرهٔ جدید انتخاب شد که وظیفه دارد تا میانهٔ ژانویه ۲۰۲۶ (اواخر دی ۱۴۰۴) دبیرکل جدید، هیئت سیاسی جدید، و دیگر مسئولان حزبی را مطابق با اساسنامهٔ حزب برگزیند. کنگرهٔ پنجاه و هشتم حزب کمونیست بریتانیا ضمن آنکه صحنهٔ تغییر در رهبری بود، تحلیلی مفصل و دقیق از بحران‌های جهانی و داخلی ارائه داد. در این کنگره بار دیگر بر تعهد حزب کمونیست بریتانیا به تلاش برای ایجاد جبهه و جنبش متحد و طبقاتی علیه ساختارهای سرمایه‌داری انحصاری و امپریالیسم تأکید شد. در عین حال، تأکید شد که حزب برای همکاری تاکتیکی با نیروهای جدید چپ‌گرا باید رویکردی محتاطانه و هشیارانه و ذهن باز و پذیرا داشته باشد.

به نقل از «نامۀ مردم» شمارۀ ۱۲۴۹، ۲۴ آذر ۱۴۰۴