نشانه‌های جنگ‌افروزیِ ایالات متحده علیه ونزوئلا
دیپلماسی “قایق‌های توپدار” [تهدید به جنگ] امپریالیسم ایالات متحده در سواحل ونزوئلا به‌سرعت در حال اجرا و به آستانه یک جنگ تمام‌عیار رسیده است. در خلال تعطیلات “شکرگزاری” در ایالات متحده، رئیس‌جمهور دونالد ترامپ یک‌جانبه (و به‌صورت غیرقانونی) اعلام کرد حریم هوایی داخل و پیرامون ونزوئلا “بسته” است و حمله به آن کشور “از زمین” به‌زودی انجام خواهد شد. سپس گزارش شد که او مستقیماً به نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، اولتیماتومی داده است تا فوراً تسلیم شده و بگریزد، در غیر این صورت
به‌گزارش روزنامه “میامی هرالد” از منبعی ناشناس که ظاهراً از محتوای تماس تلفنی بین دو رئیس‌جمهور [ترامپ و مادورو] در اواخر هفته گذشته خبر دارد، رهبر ایالات متحده به مادورو گفته است: “تو می‌توانی خود و نزدیکانت را نجات دهی، ولی باید همین حالا کشور را ترک کنی”. او سپس برای مادورو، همسرش و پسرش “عبور امن” پیشنهاد کرده، ولی “تنها اگر فوراً با استعفا موافقت کند”. میامی هرالد ادعا می‌کند مادورو اولتیماتوم ترامپ را رد کرده و گویا خواست‌های متقابل خود را مطرح کرده است؛ از جمله، بنا به نوشتهٔ این روزنامه، “عفو جهانی برای هر جرمی که او و گروهش مرتکب شده‌اند” و حقِ حفظ کنترل بر نیروهای مسلح کشور در ازای برگزاری انتخابات جدید.
روزنامه میامی هرالد به عنوان ارگان جامعهٔ راستگرای تبعیدی آمریکای لاتین در فلوریدا – به ویژه آنانی که از کوبا و اکنون ونزوئلا آمده‌اند – مدت‌هاست که فعالیت می‌کند، ازاین‌روی، نه گزارش‌های آن و نه نقل‌قول ادعاهای “منبع ناشناس” از سوی آن قابل تایید نیستند. بااین‌حال، تشدید سریع لحن جنگ‌طلبانهٔ ترامپ و افزایش حضور نظامی ایالات متحده در منطقه نشان می‌دهد حمله‌های مستقیم بیشتری می‌تواند قریب‌الوقوع باشد.
بزرگ‌ترین صف‌آرایی جنگی از زمان حمله به عراق
گردآوری نیروهای ایالات متحده در سواحل ونزوئلا که اکنون از سوی پنتاگون رسماً “عملیات نیزه” نام گرفته شامل بزرگ‌ترین ناو هواپیمابر جهان، ناو هسته‌ای یواس‌اس جرالد آر. فورد و بیش از دوازده ناو جنگی دیگر است. برخی از این کشتی‌ها به خودروهای دریا- خشکی پیما مجهز هستند که برای پیاده‌کردن نیرو در ساحل و انجام حمله‌های ساحلی می‌توان آن‌ها را به‌کار گرفت. دست‌کم ۱۵هزار سرباز ایالات متحده نیز اعزام شده‌اند و ده فروند جنگندهٔ اف-۳۵ با توانایی انجام حمله‌های هوایی در پایگاهی متعلق به ایالات متحده در پورتوریکو مستقر شده‌اند.
بر روی هم، این مجموعهٔ نیروها بزرگ‌ترین استقرار نظامی ایالات متحده از زمان آغاز جنگ عراق در ۲۲ سال پیش تا به‌حال است. این وضعیت نشان‌دهندهٔ برداشتن گامی بسیار فراتر از حمله به قایق‌های کوچک در دریای کارائیب است، حمله‌هایی که ایالات متحده از اوایل ماه سپتامبر / شهریور- مهرماه انجام داده است و از سوی نهادهای بین‌المللی غیرقانونی شناخته و محکوم شده‌اند.
اگرچه ترامپ و “وزیر جنگ” او، پیت هگست، پیوسته ادعا می‌کنند قایق‌های غرق شده با حمله‌های ایالات متحده حامل مواد مخدری هستند که درنهایت به مقصد ایالات متحده می‌روند، ولی ادعاهای آنان به چالش کشیده شده است. تحقیقات چندین رسانهٔ خبری مهم از جمله “نیویورک تایمز”، نشان داده‌اند برخی از سرنشینان قایق‌های غرق شده قاچاقچی مواد مخدر نبوده و صرفاً ماهیگیر یا مهاجر بوده‌اند. دست‌کم ۲۰ قایق در آب‌های بین‌المللی توسط آمریکا مورد حمله قرار گرفته و غرق شده‌اند که تا کنون به مرگ دست‌کم ۸۳ نفر منجر شده است.
“همه را بکُشید”
بازماندگان بسیار اندک بوده‌اند. تا کنون تنها دو نفر جان سالم به‌در برده‌اند. دو مرد پس از حملهٔ ۱۶ اکتبر/ ۲۴ مهرماه به یک “زیردریایی مظنون به حمل مواد مخدر” از آب بیرون کشیده شدند و توسط ایالات متحده به کشورهای خود، اکوادور و کلمبیا، برای محاکمه مسترد شدند. با این حال، دفتر دادستانی کل اکوادور، آندرس فرناندو توفیینو چیلا را آزاد کرد، زیرا هیچ جرمی علیه او اثبات نشد. جِیسون اوباندو پرِز به‌دلیل وارد شدن جراحت‌های شدید به او هنوز در کلمبیا مورد بازجویی قرار نگرفته است، ولی انتظار می‌رود به‌دلیل نبودِ شواهد علیه او آزاد شود.
مقام‌های ایالات متحده تا کنون هیچ مدرکی ارائه نکرده‌اند که نشان دهد قایق‌هایی هدف حمله‌ها قرار گرفته‌اند واقعاً برای قاچاق مواد مخدر استفاده شده‌اند و تقریباً نبودِ کاملِ بازماندگان به این معناست که تعداد بسیار کمی زنده مانده‌اند تا ادعاهای ایالات متحده مبنی بر گناهکار بودن ادعایی آنان را رد کنند. ظاهراً این حمله‌ها امری کاملاً تعمدی بوده‌اند. روزنامهٔ “واشنگتن پست” در گزارش آخر هفته خود اعلام کرد هگست، وزیر جنگ، “دستور شفاهی” داده بود “همه را بکُشند”، یعنی همهٔ افراد حاضر در قایق‌ها را زمانی که این عملیات در سپتامبر/ شهریور- مهرماه آغاز شد. بنا بر این گزارش، وقتی پس از نخستین حمله دو مرد هنوز زنده مانده بودند یک فرماندهٔ نیروهای عملیات ویژه دستور حملهٔ دوم را صادر کرد تا آن دو را به قتل برسانند و دستور هگست را اجرا کنند. هگست این گزارش را تکذیب کرد و در پستی در “ایکس” آن را “ساختگی، تحریک‌آمیز، و توهین‌آمیز” خواند و همچنان ادعا کرد حمله‌ها به قایق‌ها “طبق قوانین ایالات متحده و قوانین بین‌المللی” مجاز هستند. با این حال، قانون‌گذاران کنگره خواستار تحقیق شده‌اند.
ونزوئلا خود را برای جنگ آماده می‌کند
با تهدید حمله‌های هوایی و احتمال تهاجم زمینی از سوی آمریکا، ونزوئلا در حال آماده شدن برای دفاع از خود است. در یک گردهمایی در پِتاره، حومهٔ کاراکاس، مادورو اعلام کرد: “در ونزوئلا، الیگارشی فاشیستی و امپریالیسم دیگر هرگز دوباره به قدرت نخواهند رسید. قدرت در ونزوئلا برای همیشه در دست طبقهٔ پایین، مردم عادی، باقی خواهد ماند”.
مادورو نامه‌ای به “سازمان کشورهای صادرکنندهٔ نفت” (“اوپک”) ارسال کرد و ترامپ را به تلاش برای کنترل نفت ونزوئلا متهم ساخت. مادورو در این نامه نوشت دولت ایالات متحده و شرکت‌های بزرگ انرژی قصد دارند “با استفادهٔ مرگبار از نیروی نظامی، ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا (بزرگ‌ترین ذخایر نفتی در جهان) را تصاحب کنند”.
مادورو از زمان انتخاب شدن در سال ۲۰۱۳/ ۱۳۹۲ پس از درگذشت رئیس‌جمهور “هوگو چاوز”، هدف فشارهای آمریکا بوده است. “چاوز” با آغاز “انقلاب بولیواری” و اعلام هدف خود برای ساختن “سوسیالیسم قرن بیست‌ویکم” پیشاپیش دولت ونزوئلا را به دشمن امپریالیسم آمریکا تبدیل کرده بود. در حال حاضر به لطف وزارت امور خارجه ایالات متحده میلیون‌ها دلار جایزه برای سر مادورو تعیین شده است. نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، در مراسمی در کاراکاس در ۲۵ نوامبر ۲۰۲۵/ ۴ آذرماه ۱۴۰۴ سخنرانی می‌کند. او هشدار داده است ایالات متحده به دنبال تصرف و کنترل ثروت عظیم نفتی ونزوئلا است. دولت ونزوئلا برای دفاع در برابر احتمال حملهٔ قریب‌الوقوع ایالات متحده ۲۳۵ هزار “کمیتهٔ مردمی بولیواری” تشکیل داده است که طبق آمار رسمی، اکنون دست‌کم ۵/۴ میلیون نفر عضو دارند. در منطقهٔ شرقی کشور از مردم خواسته شده است هوشیاری خود را افزایش دهند، زیرا کشور جزیره‌ایِ همسایه، “ترینیداد و توباگو”، رزمایش‌های نظامی‌اش همراه با ایالات متحده را گسترش داده و ابراز تمایل کرده است به‌منزلهٔ پایگاهی برای حمله‌های آمریکا عمل کند. نیروهای مسلح رسمی ونزوئلا در بالاترین سطح آماده‌باش قرار دارند. یگان‌ها در حال آماده‌سازی برای دفاع هوایی، مقابله با یورش‌های ساحلی از سوی نیروهای دریایی ایالات متحده و همچنین احتمال خرابکاری ها و حمله‌های مخفیانه داخلی هستند. به‌گفتهٔ وزیر دفاع ونزوئلا، “ولادیمیر پادرینو”، آمادگی‌ها تنها برای دفاع مستقیم نیست، بلکه برای جنگی چریکی نیز در حال انجام است. او اعلام کرد: “آنچه آنان با استقرار نیروهای عظیم دریایی و هوایی در کارائیب در پیِ انجامش هستند، ما از کوه‌های آزادی به آن پاسخ خواهیم داد”.
صدای جنگ‌طلبان بلندتر می‌شود
در ایالات متحده نهادهای سیاست خارجی آن علامت‌های هشدار دهنده (سیگنال‌های) متناقضی می‌دهند. برخی هشدار می‌دهند حمله به ونزوئلا و سرنگونی مادورو لزوماً به تصرف سریع و آسان کشور و منابع آن به‌وسیلهٔ ایالات متحده آن طور که دولت ترامپ در نظر دارد منجر نخواهد شد. بااین‌حال، این امر در بلند شدن صداهای حامی جنگ کوچک‌ترین وقفه‌ای به‌وجود نمی‌آورد. روزنامهٔ “وال‌استریت ژورنال” در نسخهٔ یکشنبهٔ خود کارزار دیرینه‌اش برای مداخلهٔ ایالات متحده را تقویت کرد و در سرمقاله‌ای اعلام کرد: “برکناری مادورو به سود ایالات متحده است”. در تلاش برای بهره‌گیری از وسواس رئیس‌جمهور ایالات متحده نسبت به تصویرش همچون رهبری سخت‌گیر، سردبیران این روزنامهٔ برجستهٔ طبقهٔ سرمایه‌دار نوشتند: “اگر مادورو از ترک قدرت سر بازبزند و ترامپ از اقدام برای برکناری او عقب بکشد، ترامپ و اعتبار ایالات متحده بازنده خواهند بود.
ماریا کورینا ماچادو، رهبرِ مخالفان ونزوئلا
در همین حال، در داخل ونزوئلا، رهبر اپوزیسیون “دموکراتیک” و برندهٔ جایزهٔ “صلح نوبل”، ماریا کورینا ماچادو، همچنان از حملهٔ ایالات متحده به کشور و مردم خود حمایت می‌کند. او نه‌تنها اتهام‌های بی‌اساس ترامپ دربارهٔ “کارتل مواد مخدر” به‌رهبری مادورو را تکرار می‌کند، بلکه تلاش کرده است ادعاهای کاملاً رد شده دربارهٔ دخالت ونزوئلا در انتخابات ایالات متحده را نیز تبلیغ کند. ماچادو با هدف جلب حمایت از ادعاهای طرفداران جریان “مگا” (“MAGA” مخففِ “عظمت را دوباره به آمریکا بازگردانیم”) مبتنی بر دزدیده شدن آرای ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۰ / ۱۳۹۹ از صندوق رأی ترامپ، شخص مادورو و دیگر مقام‌های دولتی را متهم کرد که آنان “مغز متفکر سیستمی هستند که انتخابات ایالات متحده و سایر کشورها را دستکاری کرده‌اند.” ماچادو انتظار دارد در صورت موفقیت عملیات نظامی ایالات متحده یا بر اثر اعمال فشارهای مالی دولت ونزوئلا سرنگون شود در مقام رئیس دولتی دست‌نشانده جایگزین شود. هیچ‌یک از “کارشناسان” سیاست خارجی به هزینه‌های انسانی ناشی از اقدام‌های گستردهٔ نظامی ایالات متحده اشاره نمی‌کند، شماری اندک شاید اشاره کنند. شهرهایی مانند کاراکاس تراکم جمعیتی‌ای بالا دارد، بنابراین آمار تلفات حمله‌های هوایی احتمالی بسیار بالا خواهد بود. با توجه به اینکه مخالفان در گذشته چندین بار به خشونت متوسل شده‌اند هم‌اکنون نیز مشتاق مبارزه هستند و درنتیجه خطر درگیری جنگی داخلی در ونزوئلا محتمل است.
نوشتهٔ سی جی اتکینز، نشریهٔ “جهان مردم”،
۱ دسامبر ۲۰۲۵/ ۱۰ آذرماه ۱۴۰۴.
به نقل از «نامۀ مردم» شمارۀ ۱۲۴۹، ۲۴ آذر ۱۴۰۴
