چرا حزب کمونیست اتریش دوباره در شهر گراتس پیروز شد؟
نتایج جدید انتخابات شورای شهر گراتس در تاریخ ۲۸ ژوئن ۲۰۲۶ / ۷ تیرماه ۱۴۰۵ و به‌دست آوردن ۱۸ کرسی از ۴۸ کرسی و رشد حدود ۷ درصدی نسبت به انتخابات پیشین از سوی حزب کمونیست اتریش نشان داد که موفقیت این حزب در سال ۲۰۲۱ فقط یک اتفاق مقطعی نبود. این‌بار مردم گراتس پس از چند سال تجربۀ مستقیم از عملکرد این حزب، دوباره به آن رأی دادند. دلیل اصلی این رأی بیش از آنکه به بحث‌های نظری و شعارهای بزرگ مربوط باشد، به زندگی روزمرۀ مردم برمی‌گردد.
گراتس شهری جوان، دانشجویی و مهاجرپذیر است و بخشی مهم از جمعیت آن را مستأجران، خانواده‌های کم‌درآمد و کارمندان بخش خدمات تشکیل می‌دهند. برای این گروه‌ها، مسئله‌هایی مانند اجاره‌خانه، هزینۀ انرژی، بدهی و فشار مالی، موضوع‌هایی انتزاعی نیستند؛ بلکه بخشی از زندگی روزانه‌اند. به‌همین دلیل، حزبی که بتواند دربارۀ همین مسائل ساده و قابل لمس گفتگو کند و برنامه بدهد، آسان‌تر اعتماد مردم را جلب می‌کند. نقطه قوت کمونیست‌های گراتس این بود که سیاست را از سطح بحث‌های کلی پایین آوردند و به مشکلات عادی مردم پیوند زدند. آن‌ها سال‌ها روی موضوع‌هایی مانند مسکنِ شهری، اجاره‌بها، کمک‌های اجتماعی و حمایت از کسانی که زیر فشارسیاست‌های اقتصادی نولیبرالی دولت هستند تمرکز کردند. این حضور طولانی و پیگیر باعث شد مردم احساس کنند این حزب فقط در زمان انتخابات ظاهر نمی‌شود، بلکه در محله‌ها و کنار مردم حضور دارد.
از دلایل مهم این اعتماد، رفتار نمادین سیاستمداران این حزب با حقوق ماهانۀ خودشان است. شخصیت‌های اصلی این حزب سال‌ها بخشی از درآمد سیاسی خود را برای کمک به شهروندان نیازمند کنار گذاشته‌اند. این کمک‌ها شاید در مقیاس کلان مشکل شهر را حل نکند، اما از نظر اجتماعی موثر است. وقتی سیاستمداری به‌شکل مستقیم با مشکل اجاره، بدهی یا هزینۀ درمان مردم روبه‌رو می‌شود، تصویری متفاوت از سیاست ساخته می‌شود؛ تصویری که برای بسیاری از رأی‌دهندگان قابل باورتر از وعده‌های همیشگی انتخاباتی است.
در این میان، نقش رفیق الکه کار بسیار مهم بوده است. او توانسته تصویر یک شهردار ساده، نزدیک و قابل اعتماد را حفظ کند. برای بخشی از مردم گراتس، او بیشتر شبیه یک چهرۀ محلی قابل دسترس است تا یک سیاستمدار دور از زندگی روزمره. همین ویژگی برای حزبی مانند حزب کمونیست اتریش سرمایه‌ای بزرگ محسوب می‌شود.
در مقابل، رقبای سیاسی نتوانستند ارتباطی مشابه با دغدغه‌های مردم برقرار کنند. “حزب مردم” پس از سال‌ها حضور در قدرت، دیگر به‌سختی می‌تواند خود را نیروی تغییر نشان دهد. “حزب سوسیال‌دموکرات” هم که به‌طور سنتی باید نماینده طبقات پایین‌تر جامعه باشد، بخشی بزرگ از این جایگاه را در گراتس از دست داده است. “سبزها” نیز با وجود اهمیت موضوع‌هایی مانند حمل‌ونقل و محیط زیست، در انتخاباتی که هزینه زندگی مسئله اصلی بود، کمتر توانستند توجه عمومی را جلب کنند.
موفقیت کمونیست‌ها در گراتس با چند مخاطره (ریسک) جدی نیز روبه‌رو است. نخست اینکه بخشی بزرگ از موفقیت حزب به شخصیت و اعتباررفیق الکه کار وابسته است. اگر در آینده رهبری حزب تغییر کند، روشن نیست که همین سطح از اعتماد عمومی باقی بماند. دوم، مسئله مالی شهر گراتس است. سیاست‌های حمایتی و مسکن ارزان هزینه‌بر هستند و اگر بدهی‌ها و محدودیت‌های بودجه‌ای بیشتر شوند، ممکن است حزب ناچار شود از بخشی از وعده‌ها یا خدمات خود عقب‌نشینی کند. چنین وضعیتی می‌تواند به اعتبار سیاسی آن آسیب رساند. هرچند حزب کمونیست بدهی‌های انباشته‌شده شهردارهای پیشین را به ارث برده است.
مشکل سوم این است که اداره یک شهر فقط با کمک‌های موردی و ارتباط مستقیم با مردم ممکن نیست. این روش برای ساختن اعتماد بسیار مؤثر است، اما مدیریت شهری به برنامه‌ریزی بلندمدت، کنترل بدهی، توسعۀ زیرساخت‌ها و تصمیم‌هایی سخت هم نیاز دارد. اگر حزب نتواند میان سیاست اجتماعی و مدیریت پایدار شهری تعادل برقرار کند، موفقیت امروز آن می‌تواند در آینده به نقطۀ ضعف تبدیل شود.
نمونۀ سالزبورگ (چهارمین شهر بزرگ اتریش) نشان داد که این الگو تا حدی در شهرهای دیگر هم قابل تکرار است؛ به‌ویژه جایی که بحران مسکن و فشارِ هزینه‌های زندگی جدی است. اما گسترش این الگو به سطح ملی کاری ساده نیست. سیاست شهری با سیاست ملی فرق دارد. در سطح ملی، موضوع‌هایی مانند بودجۀ کل کشور، مهاجرت، امنیت، سیاست خارجی و اقتصاد کلان مطرح می‌شوند و دیگر نمی‌توان فقط با تکیه بر حضور محلی و کمک‌های مستقیم پیش رفت.
پیروزی حزب کمونیست اتریش در گراتس نشان می‌دهد که بخشی از جامعۀ اتریش از سیاستی استقبال می‌کند که با زندگی واقعی مردم پیوند داشته باشد. وقتی مردم احساس کنند سیاست از مشکلات روزمره‌شان دور شده، به نیرویی توجه می‌کنند که دوباره از همان مشکلات شروع کند: اجاره، قبض، خانه، محله، حمل‌ونقل و احترام. حزب کمونیست اتریش در گراتس توانسته این مسیر را بسازد. اما آزمون اصلی از حالا شروع می‌شود: آیا این حزب می‌تواند اعتماد شخصی را به ساختاری پایدار تبدیل کند؟ آیا می‌تواند سیاست اجتماعی را با مدیریت مالی شهر هماهنگ کند؟ و آیا می‌تواند الگوی گراتس را بدون ازدست‌دادن ریشه‌های محلی‌اش به شهرهای دیگر اتریش منتقل کند؟
پاسخ این پرسش‌ها تعیین می‌کند که پیروزی در گراتس تنها یک استثنای محلی باقی می‌ماند یا به‌نشانه‌ای از تغییر عمیق‌تر در سیاست شهری کشور اتریش تبدیل می‌شود.
***
گفتنی است که پس از پیروزی حزب کمونیست اتریش در انتخابات شهرداری شهر گراتس، از سوی شعبۀ روابط بین‌الملل حزب تودۀ ایران یک پیام شادباش برای رفیق الکه کار و حزب کمونیست اتریش فرستاده و این پیروزی تاریخی به رفقای اتریشی تبریک گفته شد.
در پیامی که حزبمان به رفقای اتریشی فرستاد از جمله می خوانیم:
” پیروزی شما بی‌نظیر است واین موفقیت به بسیاری از مردم در سراسر جهان شجاعت و امید می‌بخشد. به‌ویژه آنکه این پیروزی زمانی حاصل شد که نیروهای راست‌گرا و راستِ افراطی در چندین شهر و کشور مختلف در اروپا و همچنین سراسر جهان حمایت‌هایی فزاینده را به دست می‌آورند. این نتیجه، گواهی روشن و پاسخی آشکار به تعهد طولانی و صادقانۀ شما برای خدمت به مردم است. مردم آشکارا میان سیاستمدارانی که از مردم و منافع آنان حمایت می‌کنند ونگرانی‌های آنان را جدی می‌گیرند با کسانی که تنها در پی کسب منافع شخصی خود هستند، تفاوت می‌گذارند. صمیمانه‌ترین شادباش‌هایمان را به شما تقدیم می‌کنیم و برای شما موفقیت‌های روزافزون آرزومندیم.”
به نقل از «نامۀ مردم» شمارۀ ۱۲۶۴، ۲۲ تیر ۱۴۰۵
